Kısa cevap: Stopaj (vergi tevkifatı), ödemeyi yapan tarafın ödeme sırasında gelir vergisini keserek vergi dairesine yatırmasıdır. Ücret, serbest meslek, iş yeri kirası ve kâr payı gibi ödemelerde uygulanır. 2026 itibarıyla iş yeri kirasında ve serbest meslek ödemelerinde %20, kâr payında %15 kesilir (güncel oran için GİB duyurusu). Kesinti aylık Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile beyan edilir.
Bir avukata ücret ödediğinizde, iş yerinizin kirasını mülk sahibine yatırdığınızda ya da çalışanınızın maaşını hesapladığınızda, ödemenin tamamı karşı tarafa gitmez. Bir kısmı sizin tarafınızdan vergi olarak kesilir. Bu kesinti stopajdır. Stopaj yapmayı unutan ya da yanlış hesaplayan kişi, verginin asıl yükünü taşımasa bile sorumlu olur. Bu yüzden şirket sahipleri için stopaj, sık hata yapılan konulardan biridir.
Bu yazıda stopajın ne olduğunu, kimlerin kesinti yapmak zorunda olduğunu, başlıca oranları, beyan sürecini ve sık yapılan hataları anlatıyoruz. Oranlar Cumhurbaşkanı kararlarıyla sık değiştiği için, uygulamadan önce GİB'in güncel tablosunu kontrol etmenizi öneririz.
Stopaj nedir, kim keser?
Stopaj, gelirin kaynağında vergilendirilmesi yöntemidir. Gelir sahibine ödeme yapılırken, ödemeyi yapan kişi vergiyi keser ve gelir sahibi adına vergi dairesine yatırır. Kesilen vergi, gelir sahibinin yıllık gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilir (GVK md. 94; KVK md. 15 ve 30). Yani stopaj çoğu durumda ek bir vergi değil, verginin peşin ödenen kısmıdır. Mantık olarak geçici vergi ile benzer bir işlev görür.
Stopaj yapmak zorunda olanlar
GVK md. 94'e göre kesinti yapmak zorunda olanlar, yani vergi sorumluları şunlardır:
- Kamu idare ve kuruluşları, iktisadi kamu kuruluşları
- Ticaret şirketleri ve iş ortaklıkları
- Dernek ve vakıflar ile bunların iktisadi işletmeleri
- Kooperatifler
- Yatırım fonu yönetenler
- Gerçek gelirini beyan eden ticaret ve serbest meslek erbabı
- Bilanço veya işletme hesabı esasında vergilendirilen çiftçiler
Kesinti, ödeme nakden veya hesaben (avans dahil) yapıldığı anda doğar. Basit usule tabi olanlar ile gerçek usulde olmayan mükellefler GVK md. 94 kapsamında stopaj sorumlusu değildir. Gelir vergisinin genel yapısı için gelir vergisi nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi ödemelerde stopaj kesilir?
Stopaj oranı, ödemenin türüne ve ödemeyi alanın statüsüne göre değişir. Aşağıdaki tablo GİB'in GVK md. 94 kesinti oranları tablosundaki başlıca kalemleri özetler.
| Ödeme türü | Kesinti oranı (2026 itibarıyla, güncel oran için GİB duyurusu) |
|---|---|
| Ücretler | Kümülatif matraha göre %15 ile %40 arası tarife |
| Serbest meslek ödemeleri (avukat, doktor, mali müşavir, mühendis vb.) | %20 |
| GVK md. 18 kapsamındaki telif niteliğindeki serbest meslek işleri | %17 |
| Gerçek kişilere ait iş yeri kirası | %20 |
| Vakıf ve derneklere ait gayrimenkul kirası | %20 |
| Konut kirası (kiracı gerçek kişiyse) | Stopaj yok, kira geliri sahibi beyan eder |
| Kâr payı (tam mükellef kurumlardan gerçek kişilere ve vergiden muaflara) | %15 (22/12/2024'ten itibaren) |
| Yıllara yaygın inşaat ve onarım hak edişleri | %5 (1/4/2025'ten itibaren) |
| Demiryolu, raylı sistem, gemi ve nükleer santral inşaat işleri | %1 |
| İnternet ortamında reklam hizmeti ödemeleri | %15 |
| E-ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının hizmet sağlayıcılara aracılık ettiği ödemeler | %1 (1/1/2025'ten itibaren) |
| Esnaf muaflığından yararlananlardan mal alımı / hizmet alımı | %2 ile %5 / %10 |
| Çiftçilerden zirai ürün alımı | %1 ile %4 arası (ürün türüne göre) |
| PTT acentelerine komisyon | %20 |
Noterlere yapılan ödemelerden stopaj yapılmaz. Mevduat faizi, repo, yatırım fonu ve menkul kıymet gelirlerine ilişkin GVK geçici md. 67 stopaj oranları bu yazıya alınmamıştır. Bu oranlar vadeye ve enstrümana göre değişir ve sık güncellenir; GİB'in ilgili rehberinden kontrol edilmelidir.
Ücret, kira, serbest meslek ve kâr payında stopaj
Ücretlerde stopaj
İşveren, çalışana ödediği ücret üzerinden GVK md. 103 tarifesine göre gelir vergisi keser (GVK 94/1). Hesap, yılbaşından itibaren birikmiş kümülatif matrah üzerinden yapıldığı için tarife oranı yıl içinde %15'ten %40'a kadar çıkabilir. Bordro ve kesintilerin ayrıntısı için bordro nedir ve brüt maaştan net maaş nasıl hesaplanır yazılarımıza bakabilirsiniz. Bordro sürecinin nasıl yönetildiği hakkında bordro ve SGK hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Serbest meslek ödemelerinde stopaj
Avukat, doktor, mali müşavir ve mühendis gibi serbest meslek erbabına yapılan ödemelerden, brüt tutar üzerinden %20 kesinti yapılır. Telif niteliğindeki serbest meslek işlerinde (GVK md. 18) oran %17'dir. Serbest meslek makbuzunda kesilen vergi ayrıca gösterilir. Karşı taraf, ödemeyi aldığı tutardan kesilen vergiyi yıllık beyannamesinde mahsup eder.
Kira ödemelerinde stopaj
Gerçek kişilere ait iş yeri kiralarında %20 stopaj kesilir (GVK 94/5-a). Kiracı stopajı keser, mülk sahibine net tutarı öder ve kestiği vergiyi muhtasar beyannameyle yatırır. Vakıf ve derneklere ait gayrimenkul kiralarında da oran %20'dir. Konut kirasında kiracı gerçek kişiyse stopaj yoktur; kira geliri sahibi kendi beyanını verir. İş yeri kira ödemelerinin tutar sınırı olmaksızın banka veya PTT üzerinden yapılması gerektiğini de unutmayın.
Kâr payında stopaj
Tam mükellef kurumların gerçek kişi ortaklara ve vergiden muaf olanlara dağıttığı kâr paylarından %15 stopaj kesilir. Bu oran 9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla 22/12/2024'ten itibaren uygulanmaktadır. Kârın sermayeye eklenmesi kâr dağıtımı sayılmaz ve stopaj doğurmaz. Tam mükellef kurumun başka bir tam mükellef kuruma dağıttığı kâr payında ise stopaj yoktur. Şirketin kazancının önce nasıl vergilendirildiğini kurumlar vergisi nedir yazımızda anlattık.
İnşaat, reklam ve e-ticaret ödemeleri
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin hak ediş ödemelerinde oran 1/4/2025'ten itibaren %5'tir (9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı). Bu tarihten önce uygulanan %3 oranı güncel değildir. Demiryolu, raylı sistem, gemi ve nükleer santral inşaat işlerinde oran %1'dir; nükleer santral için bu oran 11344 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1/6/2026'dan itibaren uygulanır. İnternet ortamındaki reklam hizmeti ödemelerinde %15, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının hizmet sağlayıcılara aracılık ettiği ödemelerde %1 kesinti yapılır. E-ticaret işletmelerinin vergi yükünü daha geniş açıdan görmek için e-ticarette vergi nasıl ödenir yazımıza bakabilirsiniz.
Stopaj nasıl hesaplanır ve beyan edilir?
Kesinti, sonradan düzeltilmesi zor bir işlemdir. Süreç şu sırayla ilerler:
- Ödemenin türünü belirleyin (ücret, serbest meslek, kira, kâr payı, hak ediş, reklam vb.). Ödeme yapılan kişinin statüsünü de tespit edin: gerçek kişi, tam veya dar mükellef kurum ya da vergiden muaf.
- GVK md. 94, KVK md. 15 veya 30'daki ilgili bende göre oranı bulun. Vergiyi brüt tutar üzerinden hesaplayın; net anlaşılmışsa brütleştirin. Ücretlerde kümülatif matrahı takip edip tarifeyi uygulayın.
- Ödemeyi net tutar üzerinden yapın. Serbest meslek makbuzunda, kira ödeme dekontunda veya bordroda kesilen vergiyi gösterin. İş yeri kira ödemelerini tutar sınırı olmaksızın banka veya PTT üzerinden yapın.
- Kesintileri ait olduğu ayı izleyen ayın 26'sına kadar Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (1003A veya 1003B) ile Dijital Vergi Dairesi üzerinden beyan edin. Vergiyi aynı gün akşamına kadar ödeyin.
- Kesinti yapılan kişiye veya kuruma mahsup için gerekli belgeleri (bordro, makbuz, kesinti yazısı) verin. Gelir sahibi kesilen vergiyi yıllık beyannamesinde veya geçici vergide mahsup eder.
Beyan ve ödeme süresi
Aylık Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi, ödemenin yapıldığı ayı izleyen ayın 26'sı saat 23.59'a kadar verilir ve vergi aynı sürede ödenir (GVK md. 98, 98/A ve 119). Kanun metninde "ertesi ayın 23'ü" ifadesi geçse de GİB uygulaması VUK sirküleri ile 26'dır ve GİB Beyanname Süreleri tablosu bunu esas alır. Zirai ürün stopajı yapanlar hariç, 10 ve daha az işçi çalıştıranlar vergi dairesine bildirerek üç aylık dönemlerle beyanname verebilir. Bu durumda son günler 26 Nisan, 26 Temmuz, 26 Ekim ve 26 Ocak'tır. Damga vergisi 2026 itibarıyla muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde 939,70 TL, yalnız muhtasar beyannamede 791,00 TL'dir (güncel tutar için GİB duyurusu).
Kurumlara ve dar mükelleflere yapılan ödemelerde stopaj
Stopaj yalnızca gerçek kişilere yapılan ödemelerle sınırlı değildir. KVK md. 15 uyarınca tam mükellef kurumlara yapılan bazı ödemelerden de kesinti yapılır. Örnekler arasında yıllara yaygın inşaat hak edişleri, kooperatiflere ait taşınmaz kiraları ve vergiden muaf kurumlara dağıtılan kâr payları yer alır. Kesinti oranları 2009/14594 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiştir.
Dar mükellef kurumlara serbest meslek, kira, gayri maddi hak ve kâr payı ödemelerinde KVK md. 30 uyarınca kesinti yapılır. Genel oran %15'tir. Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları (ÇVÖA) daha düşük oran öngörebilir; bu, mukimlik belgesiyle uygulanır. Yurt dışındaki bir kuruma ödeme yapıyorsanız oranı ödeme yapmadan önce doğrulamanız gerekir. Yurt dışı hizmet faturaları için yurt dışına hizmet faturası nasıl kesilir yazımıza da göz atabilirsiniz.
Ayrıca GVK md. 94/20, Cumhurbaşkanına belirli sektörlerde mal ve hizmet alımlarında %25'e kadar kesinti yapılmasını belirleme yetkisi verir. Bu yetki kapsamında çıkarılan sektörel kararlar ayrıca izlenmelidir.
Stopajın yükünü kim taşır?
Stopajı kesen ve yatıran ödeme yapan taraftır, ancak verginin ekonomik yükü gelir sahibine aittir. Örneğin kira ödemesinde mülk sahibi brüt kirayı alacağına bakarken, kiracı bunun %20'sini keserek vergi dairesine yatırır. Mülk sahibi eline geçen net tutarla yetinmek zorunda kalır, kesilen vergiyi ise yıllık beyannamesinde mahsup eder. Eğer sözleşmede kira "net" olarak belirlenmişse, kiracı brüt tutarı hesaplayıp stopajı ona göre keser. Bu durumda kiracının ödeyeceği toplam tutar, sözleşmedeki net kira bedelinden yüksek olur.
Ödemeyi yapan taraf kesintiyi yapmaz ya da eksik yaparsa, vergi dairesi eksik kalan vergiyi ödemeyi yapandan talep edebilir. Bu nedenle sözleşmelerde brüt ve net tutarın açıkça yazılması, sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkları azaltır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Stopaj sorumlusu kiracıysanız, gerçek kişi mülk sahibine iş yeri kirası öderken %20 stopajı kesmeyi unutmayın. Sorumluluk ödemeyi yapan kiracıya aittir.
- Net anlaşılan ücretlerde brütleştirme yapın. Net kira veya serbest meslek ücreti anlaşıldıysa, stopajı net tutar üzerinden hesaplamak eksik kesintiye yol açar.
- Konut kirasında gereksiz stopaj yapmayın. Kiracı gerçek kişiyse konut kirasında stopaj yoktur. Ayrıca gerçek usulde olmayanlar GVK md. 94 kapsamında stopaj sorumlusu değildir.
- Kâr dağıtımını sermayeye eklemekle karıştırmayın. Kârın sermayeye eklenmesi stopaj doğurmaz, fiilî kâr dağıtımında ise %15 stopajı atlamayın.
- Eski oranları kullanmaya devam etmeyin. Yıllara yaygın inşaat hak edişlerinde 1/4/2025 öncesi %3 oranı artık uygulanmaz; güncel oran %5'tir.
- Beyan gününü doğru bilin. Muhtasar beyanname için GİB uygulaması 26'sıdır. Üç aylık beyan hakkı, vergi dairesine önceden bildirilmeden kullanılamaz.
- Dar mükellef ödemelerinde ÇVÖA hükümlerini kontrol edin. Mukimlik belgesi olmadan indirimli oran uygulanamaz.
Stopaj hesabını kayıt düzeniyle birlikte yürütmek, hem hata riskini hem de ceza ve gecikme faizi olasılığını azaltır. Kesintilerin muhasebe kayıtlarına doğru işlenmesi ve beyanlarla uyumu muhasebe hizmeti içinde takip edilebilir. Hangi ödemede hangi oranın geçerli olduğu konusunda emin değilseniz vergi danışmanlığı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sonuç
Stopaj, verginin ödeme anında kaynağında kesilmesidir. Ücret, serbest meslek, iş yeri kirası, kâr payı, inşaat hak edişi gibi pek çok kalemde uygulanır. 2026 itibarıyla iş yeri kirası ve serbest meslek ödemelerinde %20, kâr payında %15, yıllara yaygın inşaat hak edişlerinde %5 kesilir. Kesilen vergi aylık muhtasar beyannameyle ayın 26'sına kadar beyan edilir ve ödenir.
Oranlar sık değiştiği için karar vermeden önce GİB'in güncel GVK md. 94 tablosunu kontrol edin. BİMÜŞAVİR olarak kesinti kalemlerinizi belirlemenize, brüt-net hesabını yapmanıza ve beyan takviminizi izlemenize mevzuata uygun biçimde destek oluruz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel vergi görüşü yerine geçmez.
Resmî kaynaklar
- GİB – GVK 94. Maddesinde Yer Alan Kesinti Oranları (güncel tablo)
- 193 sayılı GVK md. 94, 98, 98/A, 119 (mevzuat.gov.tr)
- 5520 sayılı KVK md. 15 ve 30 (mevzuat.gov.tr)
- GİB – Kurumlar Vergisinde Oran Uygulamaları (KVK 15/30 kesinti bölümü)
- GİB – Beyanname Verme ve Ödeme Süreleri (muhtasar süreleri)
- GİB – 2026 Damga Vergisi Tutarları