Kısa cevap: Bordro, işverenin her ay çalışanlarına ödediği ücretleri, yasal kesintileri ve net tutarları gösteren belgedir. 213 sayılı VUK md. 238 gereği işveren tarafından tutulur. Çalışana verilen ücret hesap pusulası ise 4857 sayılı İş Kanunu md. 37 kapsamındadır. Bordroda brüt ücret, SGK ve işsizlik kesintileri, gelir vergisi, damga vergisi ve net ücret yer alır.
Bordro, çalışanı olan her işletmenin aylık rutinidir. Yanlış hazırlanan bir bordro yalnızca bir rakam hatası olarak kalmaz. Eksik prim, eksik vergi stopajı, işçilik davasında ispat sorunu ve idari para cezası gibi sonuçlar doğurabilir. Bu yazıda bordronun ne olduğunu, hangi bilgileri içerdiğini, 2026 itibarıyla hangi kesintilerin işlendiğini ve süreç boyunca nelere dikkat edilmesi gerektiğini sade bir dille anlatıyoruz.
Yazıdaki bilgiler 30 Eylül 2026 tarihli mevzuat kontrolüne dayanır. Oran ve had gibi değişken tutarlar yıl içinde değişebilir. Kesin tutar için güncel SGK ve GİB duyurularını kontrol etmeniz gerekir.
Bordro nedir?
Ücret bordrosu, işverenlerin her ay ödedikleri ücretler için tutmak zorunda oldukları belgedir. Dayanağı 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 238. maddesidir. Vergiden muaf ücretler ve "diğer ücret" kapsamındaki hizmet erbabı için bordro tutulmaz. Bunun dışında ücret ödeyen her işveren, ödemeyi bordro ile kayıt altına almak zorundadır.
Bordro aynı zamanda bir bildirim zincirinin ilk halkasıdır. Bordrodaki veriler her ay Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile hem Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) hem de SGK'ya bildirilir. Yani bordro, hem vergi hem sosyal güvenlik hukukunun ortak dayanağıdır.
Ücretin unsurları
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu md. 61 ve GİB Ücret Geliri Rehberi'ne göre bir ödemenin ücret sayılması için üç unsur aranır. Çalışan bir işverene tabi olmalı, belirli bir iş yerine bağlı olmalı ve hizmet karşılığında ödeme almalıdır. Prim, ikramiye, huzur hakkı, tazminat, zam ve avans gibi adlarla yapılan ödemeler de ücret sayılır. Bu yüzden bordroya yalnızca maaş değil, ücret niteliği taşıyan tüm ödemeler işlenir.
Bordro ile ücret hesap pusulası aynı belge midir?
Hayır. İki belge farklı yükümlülüklerden doğar. Uygulamada tek bir "maaş bordrosu" çıktısı her ikisinin gereklerini karşılayacak şekilde düzenlenir. Ancak hukuki niteliklerini ayırmak gerekir.
| Özellik | Ücret bordrosu | Ücret hesap pusulası |
|---|---|---|
| Dayanak | 213 sayılı VUK md. 238 ve 5510 sayılı Kanun | 4857 sayılı İş Kanunu md. 37 |
| Kime yöneliktir? | İşverenin yasal defter ve belge yükümlülüğüdür | İşçiye verilen bilgilendirme belgesidir |
| Amacı | Ücret ve vergi kesintilerini kayıt altına almak | İşçiye ücret hesabını göstermek |
| İmza | İşveren veya müdür ve düzenleyen imzalar | İmzalı olur veya iş yerinin özel işaretini taşır |
| Banka ödemesinde | Yine düzenlenir | Yine verilmesi zorunludur |
İş Kanunu md. 37'ye göre pusulada ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem yer alır. Fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit ekleme ile vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesinti ayrı ayrı gösterilir.
Bordroda hangi bilgiler yer alır?
VUK md. 238'e göre bordroda asgari şu bilgiler bulunur: hizmet erbabının adı ve soyadı, ücretin alındığına dair imzası veya mührü, varsa vergi karnesinin tarih ve numarası, birim ücreti (aylık, haftalık, günlük, saat veya parça başı), çalışma süresi veya ücretin ilgili olduğu dönem ve ücret üzerinden hesaplanan vergilerin tutarı. Bordronun hangi aya ait olduğu baş tarafında gösterilir.
Pratikte bir maaş bordrosunda şu kalemleri görürsünüz:
- İşveren bilgileri: unvan, SGK iş yeri sicil numarası, vergi dairesi ve vergi numarası.
- Çalışan bilgileri: ad-soyad, TC kimlik numarası, SGK sicil numarası, işe giriş tarihi ve görev.
- Dönem ve gün: ay ve yıl ile prim gün sayısı.
- Kazançlar: brüt ücret ve ekleri (fazla mesai, prim, ikramiye, yol ve yemek yardımı).
- Matrahlar: SGK matrahı, gelir vergisi matrahı ve kümülatif gelir vergisi matrahı.
- Yasal kesintiler: SGK işçi primi, işsizlik sigortası işçi primi, gelir vergisi ve damga vergisi.
- İstisnalar: asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisnası.
- Diğer kesintiler: avans, icra, nafaka, BES otomatik katılım ve sendika aidatı.
- Sonuç kalemleri: net ücret, işveren SGK ve işsizlik payı ile toplam işveren maliyeti.
Brüt ücretten net ücrete giden hesabın ayrıntısını, örnek rakamlarla birlikte brüt maaştan net maaş nasıl hesaplanır yazımızda anlattık.
2026'da bordroya işlenen yasal kesintiler ve işveren maliyeti
Aşağıdaki oranlar 2026 itibarıyla geçerlidir. Değişken oranlar ve haddler için güncel SGK ve GİB duyurularını kontrol etmenizi öneririz.
| Kalem | Kime ait? | 2026 itibarıyla oran |
|---|---|---|
| SGK işçi payı (malûllük, yaşlılık, ölüm %9 ve genel sağlık sigortası %5) | Çalışan | %14 |
| İşsizlik sigortası işçi payı | Çalışan | %1 |
| Gelir vergisi | Çalışan | GVK md. 103 tarifesi, asgari ücrete isabet eden kısım istisna |
| Damga vergisi | Çalışan | Binde 7,59, asgari ücrete isabet eden kısım istisna |
| SGK işveren payı | İşveren | %21,75 (indirimsiz) |
| İşsizlik sigortası işveren payı | İşveren | %2 |
İşveren payının %21,75 olan kısmı üç parçadan oluşur: malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası %12, genel sağlık sigortası %7,5 ve kısa vadeli sigorta kolları %2,25. 7566 sayılı Kanun ile malûllük, yaşlılık ve ölüm işveren hissesi %11'den %12'ye çıkarılmıştır. Şartları sağlayan işverenlerde bu paydan imalat dışı sektörlerde 2 puan, imalat sektöründe 5 puan indirim uygulanır. İSMMMO duyurusuna göre imalattaki 5 puanlık indirim 31.12.2026'ya kadar öngörülmüştür. Kapsam ve süre için güncel SGK duyurusu kontrol edilmelidir. SGK borcu bulunan işverenler kural olarak indirimden yararlanamaz.
Bu nedenle bordroda gösterilen toplam işveren maliyeti, çalışanın brüt ücretinden yüksektir. Sözleşmede yazan brüt tutar ile işverenin kasasından çıkan tutar arasındaki farkı bu paylar oluşturur.
SGK tavanı ve tabanı
SGK primine esas kazanç için 2026 itibarıyla aylık alt sınır 33.030 TL, üst sınır 297.270 TL olarak uygulanmaktadır. Üst sınır, asgari ücretin 9 katıdır. 2026'da bu katsayı 7,5'ten 9'a çıkarılmıştır. Bordro yazılımınızın bu değişikliği yansıtıp yansıtmadığını kontrol etmek gerekir.
Bordro adım adım nasıl hazırlanır?
Aşağıdaki sıra, bir aylık bordro sürecinin tipik akışını gösterir. Her işletmenin puantaj düzeni farklı olsa da mantık aynıdır.
- Ay içindeki puantaj verilerini topla: çalışılan gün, prim gün sayısı, fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil çalışmaları, ücretli ve ücretsiz izinler ile raporlu günler.
- Brüt ücreti ve ekleri belirle. SGK'ya tabi olmayan istisna tutarlarını ayır. 2026 itibarıyla günlük yemek bedeli SGK istisnası 158 TL'dir.
- SGK matrahını alt ve üst sınırla karşılaştır. SGK işçi (%14) ve işsizlik (%1) kesintilerini hesapla.
- Gelir vergisi matrahını bul: brüt ücretten SGK işçi payı, işsizlik işçi payı ve varsa engellilik indirimi gibi indirimler düşülür.
- Yıl başından itibaren kümülatif matraha göre gelir vergisini hesapla. Asgari ücrete isabet eden gelir vergisi istisnasını düş.
- Damga vergisini (binde 7,59) hesapla. Asgari ücrete isabet eden damga vergisi istisnasını düş.
- Avans, icra, nafaka, BES ve sendika aidatı gibi diğer kesintileri uygula ve net ücreti bul.
- İşveren SGK ve işsizlik paylarını ekleyerek toplam işveren maliyetini göster.
- VUK md. 238'deki bilgileri ve İş Kanunu md. 37'deki kalemleri içeren bordroyu ilgili ayı izleyen ayın 20'sine kadar düzenle ve imzalat. Çalışana ücret hesap pusulasını ver. Pusula elektronik ortamda veya KEP ile de iletilebilir.
Bu adımları düzenli yürütmek, hem SGK hem vergi tarafında sürprizleri azaltır. Sürecin tamamını dışarıdan yönetmek isteyen işletmeler için bordro ve SGK hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Bordro sonrası beyan, ödeme ve saklama süreleri
Bordro hazırlandıktan sonra yükümlülükler bitmez. Bildirim, ödeme ve saklama takvimi ayrı ayrı izlenmelidir.
| Yükümlülük | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Bordronun hazırlanması | İlgili ayı izleyen ayın 20'sine kadar | VUK md. 238 |
| Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi | İzleyen ayın 26'sı saat 23.59'a kadar | GİB düzenleme kılavuzu |
| Vergi kesintilerinin ödenmesi | Beyanname süresi içinde | GİB düzenleme kılavuzu |
| SGK primlerinin ödenmesi | İlgili ayı izleyen ayın sonuna kadar | 5510 sayılı Kanun |
| Ücretin ödenmesi | En geç ayda bir | 4857 sayılı Kanun md. 32 |
| Vergi belgelerinin saklanması | 5 yıl | VUK md. 253 |
| SGK belgelerinin saklanması | 10 yıl | 5510 sayılı Kanun md. 86 |
Türkiye genelinde en az 5 işçi çalıştıran işverenler ücreti banka aracılığıyla ödemek zorundadır. Güncel eşik ve istisnalar için ilgili yönetmelik kontrol edilmelidir. Ücret alacaklarında zamanaşımı 5 yıldır. Bordro ve hesap pusulası, ödemenin tarihini ve dönemini kanıtlayan belge olduğu için olası bir işçilik uyuşmazlığında en önemli delillerden biridir. Uygulamada belgelerin 10 yıl saklanması tercih edilir.
Bordro çalışanı ve işvereni nasıl korur?
Düzgün tutulan bordro iki taraf için de güvence sağlamaya yardımcı olur. Çalışan açısından ücretin hangi kalemlerden oluştuğunu, hangi kesintilerin yapıldığını ve SGK'ya kaç gün prim yatırıldığını gösterir. İşveren açısından ise ödemenin yapıldığını ve kesintilerin hesaplandığını ispatlamada temel belgedir. Muhasebe kayıtlarının tamamını yöneten mali müşavirin görevleri arasında bordro ve bildirim süreçlerinin takibi de yer alır.
Ayrıca bordro, çalışanın sonraki işlemleri için de kaynak olur. Kredi başvurusu, vize evrakı ve işten ayrılış sonrası hak talepleri gibi durumlarda çalışanlar bordro örneklerine ihtiyaç duyar. Belgelerin eksiksiz ve okunaklı tutulması bu açıdan da önemlidir.
Dikkat edilmesi gerekenler
Bordro sürecinde en sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
- Hesap pusulasının verilmemesi: Bordroyu düzenleyip çalışana ücret hesap pusulası vermemek veya pusulada ekleme ve kesintileri ayrı ayrı göstermemek, 4857 sayılı Kanun md. 37 ve 102/b kapsamında idari para cezası riski doğurur.
- Kümülatif matrahın takip edilmemesi: Her ay %15 oranını uygulamak yanlıştır. Yıl içinde dilim atlandığında eksik stopaj oluşur.
- İstisnanın yanlış uygulanması: Birden fazla işverenden ücret alan çalışanda asgari ücret istisnası her işverende ayrı ayrı uygulanmaz. İstisna yalnızca en yüksek ücrete uygulanır.
- Yazılımın güncellenmemesi: 2026'da SGK tavanının 9 kata çıktığı ve işveren payının %12'ye yükseldiği bordro programına işlenmelidir.
- İndirimin yanlış hesaplanması: 5 puanlık indirimin imalat dışı sektörlerde 2 puana düştüğünü dikkate almadan maliyet çıkarmak eksik hesaba yol açabilir.
- Yemek ve yol yardımlarının karıştırılması: SGK istisna tutarı ile gelir vergisi istisna tutarı farklıdır. 2026 itibarıyla günlük yemek bedelinde SGK istisnası 158 TL, gelir vergisi istisnası iş yerinde yemek verilmeyen hallerde 300 TL'dir. Yol yardımında gelir vergisi istisnası 158 TL'dir. Güncel haddler için GİB duyurusuna bakın.
- Ücretin elden ödenmesi: Banka dekontu olmayan ödemeler, 5 ve üzeri işçi çalıştıran iş yerlerinde idari para cezasına ve ispat sorununa yol açabilir.
- Kalemlerin brüt ücrete gömülmesi: Fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücretlerini bordroda ayrıca göstermemek işçilik davalarında işverenin aleyhine sonuç doğurabilir.
Bordro yalnızca bir maaş çıktısı değildir. Vergi, SGK ve iş hukuku açısından işverenin en önemli kayıt belgelerinden biridir.
Bordro hesabında karar vermeden önce işletmenizin kendine özgü durumunu bir uzmanla değerlendirmek isterseniz sıkça sorulan sorular sayfamıza göz atabilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sonuç
Bordro, VUK md. 238 uyarınca işverenin tuttuğu yasal kayıttır. Ücret hesap pusulası ise İş Kanunu md. 37 gereği çalışana verilen bilgilendirme belgesidir. İkisi uygulamada tek çıktıda birleşse de dayanakları ve amaçları farklıdır. Bordroda brüt ücret, SGK ve işsizlik kesintileri, gelir vergisi, damga vergisi, diğer kesintiler ve net ücret ile birlikte işveren maliyeti gösterilir.
2026 itibarıyla SGK işçi payı %14, işsizlik işçi payı %1, damga vergisi binde 7,59 ve işveren payı %21,75 olarak uygulanmaktadır. Bu oranlar ve haddler değişebildiği için bordro yazılımınızı ve hesaplamalarınızı düzenli olarak güncel duyurularla karşılaştırın. Süre takibini (ayın 20'si, 26'sı ve ay sonu) aksatmamak, belgeleri yasal süre boyunca saklamak ve hesap pusulasını her ay çalışana ulaştırmak, bordro sürecinin üç temel alışkanlığıdır.
Resmî kaynaklar
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (md. 238 Ücret bordrosu)
- 4857 sayılı İş Kanunu (md. 32, 37)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- SGK, 2026 Prime Esas Kazanç Miktarları
- GİB, Ücret Geliri Elde Edenler İçin Vergi Rehberi
- GİB, Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi Düzenleme Kılavuzu
- İSMMMO, 7566 sayılı Kanun SGK düzenlemeleri duyurusu
- TÜRMOB, kısa vadeli sigorta prim oranı sirküleri