BİMÜŞAVİR olarak işletmenizin satış kanallarını, tahsilat yöntemlerini ve lojistik yapısını değerlendiriyor; muhasebe kayıtlarını, belge paylaşımını ve beyan süreçlerini faaliyet modelinize uygun şekilde planlıyoruz.
Satış modelinin ve işlem akışının belirlenmesi
Amazon, Etsy ve benzeri pazaryerleri üzerinden yapılan satışlar ile işletmenin kendi internet sitesinden gerçekleştirdiği satışlar farklı işlem akışlarına sahip olabilir. Muhasebe düzeni kurulurken satıcının kim olduğu, müşterinin bulunduğu ülke, ürünün teslim edildiği yer ve tahsilata aracılık eden kuruluş belirlenir.
Türkiye’den müşteriye doğrudan gönderim, yurt dışındaki depodan teslim, başka ülkelerden ürün tedariki ve dijital ürün satışı ayrı ayrı ele alınır. Pazaryerinin aracılık yaptığı işlemler ile ürünleri doğrudan satın aldığı işlemlerin sözleşme ve faturalama yapısı incelenir. Böylece satış, tahsilat ve gider kayıtlarının hangi işletmeye ait olduğu başlangıçta açıklığa kavuşturulur.
Pazaryeri satışlarının ve kesintilerin kaydı
Pazaryerinin işletmeye aktardığı tutar; komisyon, reklam, lojistik, iade ve diğer kesintiler nedeniyle satış bedelinden farklılaşabilir. Muhasebe kayıtlarında satış hasılatı, giderler, müşteri iadeleri ve tahsilatlar kendi niteliklerine göre ayrı izlenir. Hesaba geçen tutarın hangi işlemlerden oluştuğu, sipariş ve ödeme raporları üzerinden kontrol edilir.
İşletmenin kullandığı kanallara göre şu kayıtlar birlikte değerlendirilir:
- Satış bilgileri: Sipariş dökümleri, müşteri bilgileri, satış faturaları ve teslim kayıtları.
- Pazaryeri giderleri: Komisyon, reklam, abonelik ve işlem ücretlerine ilişkin belgeler.
- Tahsilat kayıtları: Ödeme raporları, banka hareketleri ve ödeme kuruluşu hesap dökümleri.
- İade ve düzeltmeler: Sipariş iptalleri, müşteri iadeleri, indirimler ve ödeme itirazları.
- Lojistik ve stok bilgileri: Kargo belgeleri, depo raporları, ürün girişleri ve çıkışları.
Pazaryerinin beklettiği bakiyeler, henüz aktarılmamış tahsilatlar ve sonradan yapılan kesintiler de dönem mutabakatına dâhil edilir.
Fatura ve ihracat belgelerinin düzenlenmesi
Faturanın muhatabı, satışın sözleşme yapısına ve gerçek alıcısına göre belirlenir. Sipariş bilgileri ile faturadaki ürün, miktar, bedel ve müşteri bilgilerinin uyumu kontrol edilir. Uygulanacak e-Fatura veya e-Arşiv Fatura düzeni, işletmenin elektronik belge yükümlülükleri ve işlemin niteliği dikkate alınarak oluşturulur.
İnternet satışlarında düzenlenen e-Arşiv Faturalarda satışın yapıldığı internet adresi, ödeme bilgileri ve ilgili gönderim bilgileri gibi mevzuatın öngördüğü ek alanların bulunması gerekir. Faturaların müşteriye iletilmesi ve elektronik arşivde korunması da belge düzeninin parçasıdır.
Türkiye’den gönderilen ürünlerde satış faturası ile gümrük ve taşıma kayıtları eşleştirilir. Mikro ihracat kapsamında kullanılan Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi (BGB) kayıtları da teslim ve ihracat dosyasında takip edilir.
İhracatta KDV uygulamasının değerlendirilmesi
Mal ihracatında KDV istisnası, ilgili teslimin kanuni şartları taşımasına bağlıdır. Yurt dışındaki müşteriye yapılan satış ile malın Türkiye gümrük bölgesinden çıkışını gösteren kayıtlar birlikte değerlendirilir. İstisnanın beyan edileceği dönem belirlenirken fiili ihracatın gerçekleştiği dönem dikkate alınır.
Dijital ürün ve hizmet satışlarında ise işlemin hukuki niteliği ayrıca incelenir. Hizmet ihracatında yurt dışındaki müşteri için hizmet verilmesi ve hizmetten yurt dışında yararlanılması temel koşullardır. Müşterinin faaliyetleri ve hizmetin kullanım yeri, istisna değerlendirmesinde önem taşır.
İhracat nedeniyle yüklenilen KDV’nin iadesi gündeme geldiğinde alış belgeleri, satış kayıtları ve ihracat bilgileri üzerinden gerekli çalışma hazırlanır. İade yöntemi ve belge gereklilikleri işlemin kapsamına göre belirlenir.
Yurt dışı depo ve stok hareketlerinin takibi
Yurt dışındaki depolarda tutulan ürünler; sevkiyat, satış, iade, kayıp, hasar ve depolar arası transfer hareketleriyle birlikte izlenir. Ürünlerin depoya gönderilmesi ile nihai müşteriye satılması ayrı işlem aşamaları olarak değerlendirilir. Dönem sonlarında depo raporları ile muhasebe stoklarının uyumu kontrol edilir.
Depo kullanılan veya satış yapılan ülkede vergi kaydı ve beyan yükümlülükleri doğabilir. Bu yükümlülükler; ülke mevzuatı, ürünün bulunduğu yer, satış kanalı ve pazaryerinin üstlendiği vergi sorumluluğuna göre incelenir.
Faaliyet yabancı bir şirket üzerinden yürütülüyorsa şirketin vergi mukimliği ve Türkiye ile ilişkisi ayrıca değerlendirilir. Kanuni merkezi veya iş merkezi Türkiye’de bulunan kurumların vergilendirilmesinde dünya genelindeki kazançları esas alınır.
Yurt dışı platformlardan alınan hizmetler
Komisyon, reklam, yazılım, lisans ve depolama ödemeleri hizmetin niteliğine göre sınıflandırılır. Gider belgelerinin işletmeyle ilişkisi ve pazaryeri raporlarıyla uyumu kontrol edilir.
Yurt dışındaki sağlayıcılardan alınan ve Türkiye’de yararlanılan vergiye tabi hizmetlerde, şartları oluştuğunda sorumlu sıfatıyla KDV beyanı gerekir. Hizmetin nerede sunulduğu ve nerede kullanıldığı bu değerlendirmeyi etkiler.
Ödemelerin stopaj yönünden durumu ise hizmetin türü, sağlayıcının mukimliği ve uygulanabilecek çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması dikkate alınarak incelenir. Özellikle yazılım ve lisans sözleşmelerinde kullanım hakkının kapsamı önem taşır.
Dövizli tahsilatlar ve mali raporlama
Dövizli satışlar, alacaklar ve tahsilatlar uygun kur ve değerleme esaslarıyla muhasebeleştirilir. İşlem tarihi, tahsilat tarihi ve dönem sonu değerlemeleri arasındaki kur farkları ilgili hesaplarda takip edilir. Banka ve ödeme kuruluşu bakiyeleri düzenli olarak karşılaştırılır; transfer ücretleri ve hesaplar arası hareketler açıklığa kavuşturulur.
Satış kanalı ve ürün bazında hazırlanan raporlarda komisyon, reklam, kargo, depolama ve iade maliyetleri birlikte gösterilir. Böylece işletme yönetimi, satış hacminin yanında faaliyetlerinin kârlılığını da izleyebilir.
BİMÜŞAVİR olarak belge paylaşım düzenini, hesap mutabakatlarını ve mali bilgilendirme takvimini birlikte oluşturuyoruz. Amacımız, yurt dışı e-ticaret faaliyetlerinizin muhasebe kayıtlarında doğru izlenmesini ve mali kararlarınızın düzenli verilere dayanmasını sağlamaktır.