BİMÜŞAVİR olarak yatırımın faaliyet konusunu, ortaklık yapısını ve Türkiye’deki çalışma planını değerlendiriyor; belge hazırlığı, yetkilendirme, tescil ve kuruluş sonrası muhasebe işlemlerini birlikte ele alıyoruz.
Şirket türü ve ortaklık yapısının belirlenmesi
Yabancı gerçek kişiler ve yabancı şirketler Türkiye’de limited veya anonim şirket kurabilir, mevcut şirketlere ortak olabilir. Doğrudan yabancı yatırımlarda temel ilke, yabancı yatırımcıların yerli yatırımcılarla eşit muamele görmesidir. Faaliyet alanına ilişkin özel izinler ve sektörel koşullar ayrıca incelenir.
Şirket türü seçilirken ortak sayısı, sermaye ihtiyacı, yönetim düzeni ve gelecekteki yatırım planları dikkate alınır. Ortakların sermaye katkıları, pay oranları ve şirketin yönetiminde üstleneceği görevler kuruluş öncesinde netleştirilir.
Yurt dışındaki bir şirketin ortak olması durumunda, kuruluş kararını alacak yetkili organ ve Türkiye’de işlemleri yürütecek temsilciler belirlenir. Böylece ortaklık belgeleri ile temsil yetkileri arasında uyum sağlanır.
Yabancı ortaklar için gerekli bilgi ve belgeler
Kuruluş dosyası, ortağın gerçek kişi veya tüzel kişi olmasına göre hazırlanır. Temel olarak şu bilgiler ve belgeler değerlendirilir:
- Yabancı gerçek kişi ortak: Pasaport, noter onaylı Türkçe tercüme, adres bilgileri ve vergi kimlik bilgileri.
- Yabancı tüzel kişi ortak: Şirketin güncel sicil kayıtlarını ve mevcut durumunu gösteren belgeler, yetkili organ kararı ve temsilci bilgileri.
- Yönetim ve temsil: Müdür veya yönetim kurulu üyelerinin bilgileri, temsil yetkileri ve gerekli kabul veya imza belgeleri.
- Vekâleten yürütülecek işlemler: Kuruluş ve ilgili başvurular için uygun kapsamda düzenlenmiş vekâletname.
- Türkiye’de kurulacak şirket: Ticaret unvanı, merkez adresi, faaliyet konusu, sermaye tutarı ve pay dağılımı.
Yabancı tüzel kişinin yönetim organında görev alması hâlinde, onun adına hareket edecek gerçek kişiye ilişkin karar ve bilgiler de dosyaya eklenir. Belgelerin kapsamı ilgili ticaret sicili müdürlüğünün başvuru koşullarıyla birlikte kontrol edilir.
Apostil, tercüme ve yetkilendirme işlemleri
Yurt dışında düzenlenen belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için gerekli tasdik işlemleri belirlenir. Belgenin düzenlendiği ülke ve uygulanabilir uluslararası düzenlemeler dikkate alınarak apostil veya konsolosluk tasdiki koşulları incelenir. Gerekli belgelerin Türkçe tercümeleri ve noter onayları tamamlanır.
Belge üzerindeki şirket unvanı, sicil numarası, temsilci adı ve yetki kapsamının diğer kuruluş belgeleriyle uyumlu olması gerekir. Özellikle vekâletnamelerde şirket sözleşmesinin imzalanması, sicil başvurusu ve vergi işlemleri için gereken yetkiler açıkça düzenlenir.
Kuruluşun vekâleten yürütülmesi planlanıyorsa, temsilcinin yapacağı işlemler önceden belirlenir. Bankacılık işlemlerindeki temsil ve kimlik doğrulama koşulları ise ilgili bankayla ayrıca netleştirilir.
Sermaye ve banka işlemlerinin planlanması
Limited şirketlerde asgari sermaye 50.000 TL, anonim şirketlerde asgari esas sermaye 250.000 TL’dir. Sermaye tutarı belirlenirken yasal alt sınırın yanında işletmenin başlangıç giderleri ve finansman ihtiyacı da dikkate alınır.
Anonim şirketlerde nakden taahhüt edilen sermayenin en az dörtte biri tescilden önce, kalan kısmı tescili izleyen 24 ay içinde ödenir. Limited şirketlerde ise nakden taahhüt edilen sermaye için tescil öncesi ödeme şartı aranmaz; ödeme kuruluşu izleyen 24 ay içinde tamamlanabilir.
Yabancı ortakların mevcut vergi kimlik bilgileri kontrol edilir ve gerekli durumlarda potansiyel vergi numarası alınır. Sermaye transferlerinin hangi ortak adına ve hangi taahhüde karşılık yapıldığı belgelenir; banka kayıtları ile kuruluş belgelerinin uyumu sağlanır.
MERSİS, tescil ve vergi kaydı
Şirket bilgileri Merkezi Sicil Kayıt Sistemi’ne (MERSİS) girilir ve şirket sözleşmesi hazırlanır. İmza, tasdik ve gerekli izin işlemleri tamamlandıktan sonra ticaret sicili başvurusu yapılır.
Tescil ve ilan işlemleriyle birlikte oda kaydı, vergi mükellefiyeti ve yoklama süreci takip edilir. Şirket merkezinin adres bilgileri, faaliyet kodları ve temsil kayıtları kontrol edilir.
Hazırlık takvimi; belgelerin yurt dışından temin edilmesi, tercüme ve tasdik işlemleri, sermaye ödemeleri ve varsa sektörel izinler dikkate alınarak oluşturulur. Kuruluş giderleri de bu işlemlerin kapsamına göre belirlenir.
Çalışma ve ikamet süreçlerinin değerlendirilmesi
Şirket ortaklığı, çalışma izni ve ikamet işlemleri ayrı koşullara tabidir. Yabancı ortağın Türkiye’de üstleneceği görev, yönetici sıfatı ve fiilen çalışıp çalışmayacağı incelenerek çalışma izni veya muafiyet kapsamı belirlenir. Türkiye’de kalış planı bakımından gerekli ikamet koşulları da ayrıca ele alınır.
Çalışma izni başvurularında uygulanan sermaye, ortaklık payı ve istihdam kriterleri, şirket kuruluşundaki asgari sermaye koşullarından ayrı değerlendirilir. Yabancı ortağın Türkiye’de çalışması planlanıyorsa kuruluş yapısı bu ihtiyaç dikkate alınarak hazırlanır.
Yabancı sermaye bildirimleri ve kuruluş sonrası takip
Doğrudan yabancı yatırımlar kapsamındaki şirketlerin faaliyet, sermaye ve hisse devrine ilişkin bildirimleri Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sistemi (E-TUYS) üzerinden yürütülür. Kullanıcı yetkilendirmeleri ve şirketin tabi olduğu bildirim takvimi kuruluş sonrasında planlanır.
Muhasebe kayıtları, beyannameler, çalışanlara ilişkin SGK işlemleri ve elektronik belge uygulamaları için düzenli bir çalışma yöntemi oluşturulur. Yurt dışından gelen sermaye ödemeleri, dövizli işlemler ve ortaklarla yapılan mali işlemler belgeleriyle birlikte takip edilir.
BİMÜŞAVİR olarak yabancı ortakların ihtiyaç duyduğu mali bilgilerin kapsamını, belge paylaşım yöntemini ve raporlama takvimini birlikte belirliyoruz. Talep doğrultusunda İngilizce raporlama düzeni de planlıyor; şirketin Türkiye’deki faaliyetlerini ve mali yükümlülüklerini düzenli takip edebileceği bir muhasebe yapısı oluşturuyoruz.