Kısa cevap: Türkiye'de şirket kurmak için önce şirket türüne (şahıs işletmesi, limited veya anonim şirket) karar verilir. Limited ve anonim şirket kuruluşu MERSİS üzerinden başlatılır, şirket sözleşmesi ticaret sicili müdürlüğünde huzurda imzalanır ve şirket tescil ile tüzel kişilik kazanır. Şahıs işletmesi ise vergi dairesine 10 gün içinde verilen işe başlama bildirimi ile kurulur. Belgeler tam olduğunda ticaret sicili tescili aynı gün tamamlanabilir; 2026 itibarıyla limited şirket için asgari sermaye 50.000 TL, anonim şirket için 250.000 TL'dir (güncel had için Ticaret Bakanlığı duyurusu).
Şirket kurmak, çoğu girişimcinin gözünde uzun ve karmaşık bir bürokrasi gibi görünür. Oysa 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve MERSİS altyapısı sayesinde süreç büyük ölçüde standartlaşmıştır. Asıl zorluk evrak toplamak değil, doğru şirket türünü seçmek ve tescil sonrasındaki vergi, SGK ve e-dönüşüm adımlarını atlamamaktır. Bu rehberde 2026 itibarıyla geçerli kuralları, adım adım kuruluş sürecini ve sık yapılan hataları anlatıyoruz. Konu hakkında daha ayrıntılı belge listesi için şirket kurmak için gerekenler yazımıza da bakabilirsiniz.
Türkiye'de hangi şirket türleri var?
6102 sayılı TTK'ya göre beş ticaret şirketi türü vardır: anonim, limited, kollektif, komandit ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket. Uygulamada girişimciler bu beş türden yalnızca ikisini, yani limited ve anonim şirketi kullanır. Üçüncü ve en yaygın seçenek ise hukuken bir şirket olmayan, gerçek kişinin kendi adına vergi mükellefiyeti açtırdığı şahıs işletmesidir.
| Ölçüt | Şahıs işletmesi | Limited şirket | Anonim şirket |
|---|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok | Var (tescil ile) | Var (tescil ile) |
| Asgari sermaye (2026) | Şart yok | 50.000 TL | 250.000 TL |
| Tescil öncesi ödeme | Yok | Yok, tamamı 24 ay içinde | Nakdi payların en az %25'i |
| Kuruluş yeri | Vergi dairesi | MERSİS + ticaret sicili | MERSİS + ticaret sicili |
| Sorumluluk | Sınırsız, kişisel malvarlığı | Sermaye ile sınırlı (tahsil edilemeyen kamu borçlarında pay oranında) | Sermaye ile sınırlı |
| Vergi rejimi | Gelir vergisi (artan oranlı) | Kurumlar vergisi | Kurumlar vergisi |
Ortak sayısı, üstlenilecek risk, sermaye imkânı ve vergi rejimi bu kararı belirler. Tek kişi de şirket kurabilir: TTK m.573 limited şirketin, m.338 ise anonim şirketin bir kişi tarafından kurulmasına izin verir. Hangi türün size uygun olduğunu şahıs şirketi mi limited şirket mi karşılaştırmamızda ayrıntılı ele aldık.
Kuruluş öncesi hazırlık
MERSİS başvurusuna geçmeden önce netleştirilmesi gereken beş başlık vardır. Bunların eksik kalması, başvurunun yarım kalmasına veya tescil sonrası masraflı sözleşme değişikliklerine yol açar.
- Ticaret unvanı: MERSİS'te benzerlik sorgusu yapılır. Unvan, şirket türünü (Limited Şirketi, Anonim Şirketi) içermeli ve karıştırılma yasağına uymalıdır.
- Merkez adresi: Kira sözleşmesi veya tapu gerekir. Adres belgesi hazır olmadan başvuruya başlamak en sık görülen hatalardan biridir.
- Faaliyet konusu: NACE kodu ile birlikte belirlenir. Eksik veya yanlış yazılan konu sonradan sözleşme değişikliği ve ek tescil masrafı doğurur.
- Sermaye ve pay dağılımı: Ortakların katkı payları ve pay adetleri belirlenir.
- Müdür / temsilci ve temsil şekli: Kimin, tek başına mı yoksa müştereken mi imza atacağı kararlaştırılır.
Yabancı ortaklar için ek hazırlık
Yabancı gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye'de şirket kurması yerli yatırımcılarla aynı kurallara tabidir. Ancak yabancı ortak veya müdür MERSİS'e eklenmeden önce vergi dairesinden vergi kimlik numarası almalı ve ticaret sicili müdürlüğüne kayıt yaptırmalıdır. Bu adım atlandığında sicil randevusu boşa gider. Yabancı ortaklı kuruluşlarda belge seti ülkeye göre değişir; ayrıntılar için yabancı ortaklı şirket kuruluşu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Limited ve anonim şirket kuruluşu: adım adım
Sermaye şirketi kuruluşu tamamen MERSİS (mersis.ticaret.gov.tr) üzerinden başlatılır. Türkiye'de ticaret sicili, Ticaret Bakanlığı gözetiminde ticaret odaları bünyesinde faaliyet gösteren 238 ticaret sicili müdürlüğü tarafından tutulur ve MERSİS bu müdürlüklerin tamamında kullanılır.
- MERSİS'e giriş ve başvuru: e-Devlet ile giriş yapılıp ücretsiz üyelik oluşturulur. "Şirket Kuruluşu" başvurusu açılır, unvan sorgulanır ve şirket sözleşmesi sistemin yönlendirmesiyle hazırlanır. MERSİS potansiyel vergi numarasını otomatik atar.
- Sözleşmenin huzurda imzalanması: Kurucular veya vekâletnameli temsilcileri, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret sicili müdürlüğüne giderek sözleşmeyi yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalar (TTK m.575, m.585). Limited şirkette ve kooperatiflerde bu zorunlu olarak sicil müdürlüğünde yapılır; anonim şirkette noter de mümkündür.
- İmza beyanları: Şirketi temsile yetkili kişilerin imza beyanları herhangi bir ticaret sicili müdürlüğünde düzenlenir. İmza kamu veri tabanından elektronik olarak alınabiliyorsa ayrıca beyan gerekmez (TTK m.40/2).
- Rekabet Kurumu payı ve sermaye: Sermayenin %0,04'ü (on binde dördü) tutarındaki Rekabet Kurumu payı sicil müdürlüğünde diğer kuruluş işlemleriyle birlikte ödenir. Anonim şirkette nakden taahhüt edilen payların en az %25'i tescilden önce şirket adına açılan banka hesabına yatırılır ve banka mektubu alınır (TTK m.344). Limited şirkette bu şart aranmaz; sermayenin tamamı tescili izleyen 24 ay içinde ödenebilir (TTK m.585).
- Tescil başvurusu: Ticaret Sicili Yönetmeliği m.90'daki belgelerle başvuru yapılır. Başvuru, sözleşmenin huzurda imzalanmasını izleyen 30 gün içinde yapılmalıdır (TTK m.587).
- Tescil, ilan ve defterler: Müdürlük tescili yapar, kuruluş Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir. Anonim ve limited şirketlerin ticari defterlerinin açılış onayı ticaret sicili müdürlüğü tarafından yapılır ve tescili takiben ilgilisine verilir (TTK m.64/3). Sicil tasdiknamesi de bu aşamada alınır.
- Vergi dairesi ve SGK bildirimi: Tescil bilgileri elektronik ortamda vergi dairesine ve SGK'ya iletilir. Şirketin ayrıca işe başlama bildirimi vermesine gerek yoktur (VUK m.153, m.168). Ticaret sicili, kuruluşu en geç 10 gün içinde SGK'ya bildirir ve bu bildirim işyeri bildirgesi yerine geçer (5510 sayılı Kanun m.11).
- Yoklama: Vergi dairesi mükellefiyet tesisi sonrasında elektronik yoklama yapar; işe başlama yoklaması en geç 15 gün içinde sonuçlandırılır.
Ticaret Bakanlığı'nın "Türkiye'de Şirket Kurmak" rehberine göre belgeler eksiksiz sunulduğunda kuruluş işlemi ticaret sicili müdürlüğünde bir saat içinde tamamlanabilir. Şirket kuruluşu harçtan muaftır ve şirket sözleşmesinden değerli kâğıt bedeli alınmaz. Ticaret Sicili Gazetesi ilan ücreti, oda kayıt ücreti ve Rekabet Kurumu payı gibi giderler ise ödenir; bu tutarlar yıllık güncellendiği için ilgili oda ve müdürlükten teyit edilmelidir.
Vekâletname ile kuruluş mümkün mü?
Evet. Kurucuların sicil müdürlüğüne bizzat gitmesi şart değildir. Kuruluş işlemleri, noterden alınan ve şirket kuruluşu ile sözleşme imzalama yetkisini açıkça içeren bir vekâletname ile mali müşavir veya avukat aracılığıyla yürütülebilir. Şehir dışında yaşayan ortaklar ve yurt dışındaki kurucular için bu yol zaman kazandırır. Vekâletnamede yetkinin genel ifadelerle bırakılması ise sicil müdürlüğünde red sebebi olabilir; bu yüzden vekâletname metnini önceden kontrol ettirin.
Şahıs işletmesi kuruluşu nasıl işler?
Şahıs işletmesi kurmak için ticaret siciline değil, vergi dairesine başvurulur. Kuruluş, işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde verilen işe başlama bildirimi ile başlar (VUK m.168). Bildirim bizzat, posta ile veya İnteraktif/Dijital Vergi Dairesi üzerinden yapılabilir; mali müşavir de mükellef adına elektronik ortamda verebilir.
Ticari işletme niteliğindeki şahıs işletmeleri ayrıca işletmenin açıldığı günden itibaren 15 gün içinde ticaret siciline tescil edilir (TTK m.40). Esnaf düzeyindeki işletmeler ise esnaf ve sanatkârlar siciline kaydolur. Şahıs işletmesinin özelliklerini ve kimler için uygun olduğunu şahıs şirketi nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.
Süreler ve tutarlar: 2026 özet tablosu
| Konu | Süre / Tutar | Dayanak |
|---|---|---|
| Limited şirket asgari sermaye | 50.000 TL (2026 itibarıyla) | 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| Anonim şirket asgari sermaye | 250.000 TL; kayıtlı sermaye sisteminde 500.000 TL (2026 itibarıyla) | 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| AŞ tescil öncesi nakdi ödeme | En az %25, kalanı 24 ay içinde | TTK m.344 |
| Ltd nakdi sermaye ödeme | Tamamı tescili izleyen 24 ay içinde | TTK m.585 |
| Rekabet Kurumu payı | Sermayenin %0,04'ü | 4054 sayılı Kanun m.39 |
| Tescil başvuru süresi | İmzayı izleyen 30 gün | TTK m.587 |
| Gerçek kişi tacir sicil tescili | Açılıştan itibaren 15 gün | TTK m.40 |
| Şahıs işe başlama bildirimi | 10 gün | VUK m.168 |
| Sicilin SGK'ya bildirimi | En geç 10 gün | 5510 sayılı Kanun m.11 |
Asgari sermaye tutarları Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilebilir (TTK m.580/2). Yayın tarihimiz itibarıyla geçerli tutarlar yukarıdaki gibidir; güncel had için Ticaret Bakanlığı duyurusunu kontrol edin.
Tescil sonrası ilk adımlar
Tescil, kuruluşun sonu değil başlangıcıdır. Tescil sonrasında yapılması gereken işlemler şunlardır:
- Ticaret veya sanayi odası kaydı
- Şirket banka hesabının açılması ve sermayenin süresi içinde ödenmesi
- Mali mühür başvurusu, e-Fatura/e-Arşiv ve e-Defter kayıtları
- Mali müşavir sözleşmesi ve Dijital Vergi Dairesi aracılık yetkisi
- Gerekiyorsa belediye işyeri açma ve çalışma ruhsatı
- Çalışan varsa SGK sigortalı işe giriş bildirgesi
Bu adımların takvimini ve sık yapılan hataları şirket kurulduktan sonra yapılması gerekenler yazımızda topladık. Kuruluş sürecini ve sonrasındaki muhasebe düzenini birlikte planlamak isteyenler için limited şirket kuruluşu hizmetimiz kapsamında MERSİS başvurusundan ilk beyanname dönemine kadar eşlik ediyoruz.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Tescil öncesi işlem yapmayın. Tescilden önce şirket adına yapılan işlemlerden yapanlar şahsen ve müteselsilen sorumludur. Şirket, tescili izleyen 3 ay içinde bu işlemleri kabul etmezse borç şirkete geçmez (TTK m.588).
- Limited şirket sözleşmesini notere götürmeyin. 7099 sayılı Kanun'dan bu yana limited şirket sözleşmesi yalnızca ticaret sicili müdürlüğünde huzurda imzalanır. Noter, vekâletname gibi istisnai belgeler için gerekir.
- Eski sermaye tutarlarıyla plan yapmayın. 10.000 TL / 50.000 TL şeklindeki eski tutarlar 2024'ten itibaren geçerli değildir; limited 50.000 TL, anonim 250.000 TL'dir.
- NACE kodunu doğru seçin. Faaliyet konusunun eksik yazılması sonradan sözleşme değişikliği gerektirir.
- Şahıs işletmesinde 10 günü kaçırmayın. Süre geçerse birinci derece usulsüzlük cezası uygulanır ve genç girişimci istisnası hakkı kaybedilir.
- Belge setini eksiksiz hazırlayın. İmza beyannamesi veya Rekabet Kurumu payı ödeme belgesinin unutulması tescilin ertelenmesine yol açar.
- Kira sözleşmesini önceden hazırlayın. Adres belgesi olmadan başvuru genellikle yarım kalır.
Sonuç
Şirket kurmak 2026 itibarıyla büyük ölçüde dijitalleşmiş bir süreçtir. Sermaye şirketleri için MERSİS başvurusu, ticaret sicili müdürlüğünde huzurda imza ve tescil; şahıs işletmesi için vergi dairesine 10 gün içinde işe başlama bildirimi yeterlidir. Belgeler tam olduğunda tescil aynı gün tamamlanabilir. Asıl karar noktası şirket türü seçimidir; sorumluluk, sermaye, vergi rejimi ve teşvik uygunluğu bu kararı belirler. Bu nedenle kuruluşa başlamadan önce sayısal senaryoları bir mali müşavirle birlikte değerlendirmenizi öneririz. Biz BİMÜŞAVİR olarak kuruluş öncesi tür seçiminden tescil sonrası e-dönüşüm kayıtlarına kadar tüm adımlarda yanınızdayız.
Resmî kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Ticaret Sicili Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
- Ticaret Bakanlığı - Türkiye'de Şirket Kurmak rehberi
- Ticaret Bakanlığı - Anonim ve Limited Şirketlerde Asgari Sermaye Tutarları
- MERSİS Portalı
- Ticaret Bakanlığı - Ticaret Sicili Sıkça Sorulan Sorular
- GİB - İşe Başlama/Bırakma ve Değişiklik Bildirimi Broşürü
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5510 sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr)