Psikologlar Yurt Dışındaki Danışanlara Nasıl Makbuz Keser? 2026 Rehberi

Yurt dışında yaşayan danışanlara online psikolojik danışmanlık hizmeti veren psikolog ve klinik psikologların en çok merak ettiği konulardan biri, alınan ücretlerin nasıl belgelendirileceğidir.

Almanya, Hollanda, Fransa veya İngiltere'de yaşayan bir danışandan ödeme alındığında e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM) nasıl düzenlenir? Makbuz döviz üzerinden kesilebilir mi? KDV hesaplanır mı?

Bu soruların cevapları, danışanın bulunduğu ülkeye, hizmetin niteliğine, hizmetten nerede yararlanıldığına ve mükellefiyet türüne göre değişebilir.

Özellikle yurt dışındaki danışana hizmet verilmesi ile KDV'de hizmet ihracı istisnası arasındaki ilişki doğru değerlendirilmelidir.

1. Yurt Dışındaki Danışanlara Online Psikolojik Danışmanlık Verilebilir mi?

Yurt dışında yaşayan kişilere internet üzerinden psikolojik danışmanlık hizmeti sunulması, hizmeti veren kişinin mesleki yetkisine ve ilgili ülkelerin kurallarına bağlıdır.

Türkiye'de klinik psikoloji kapsamında sağlık hizmeti sunuluyorsa Sağlık Bakanlığı mevzuatındaki ruhsat ve uzaktan sağlık hizmeti koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Danışanın Almanya'da veya başka bir ülkede bulunması, bu yükümlülükleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ayrıca hizmetin sunulduğu ülkede mesleki faaliyet için farklı yetkilendirme kuralları bulunabilir.

Bu nedenle vergisel işlemlerden önce hizmetin hukuken sunulabilir olduğunun doğrulanması önemlidir.

2. Yurt Dışındaki Danışana e-SMM Kesilir mi?

Türkiye'de kendi adına serbest meslek faaliyeti yürüten bir psikolog veya klinik psikolog, mesleki tahsilatlarını ilgili belge düzeniyle kayıt altına almalıdır.

Vergi Usul Kanunu'nun 236. maddesi uyarınca serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin tahsilatları için serbest meslek makbuzu düzenler.

e-SMM uygulamasına tabi mükellefler bu belgeyi elektronik ortamda oluşturur.

Danışanın yabancı olması, yurt dışında yaşaması veya ödemenin uluslararası banka transferiyle alınması, tek başına makbuz düzenleme yükümlülüğünü kaldırmaz.

3. Yurt Dışındaki Danışana Makbuz Nasıl Düzenlenir?

e-SMM düzenlenirken öncelikle danışanın kimlik ve adres bilgileri, hizmetin niteliği, tahsilat tarihi ve bedeli belirlenir.

Makbuzun alıcı bilgileri, kullanılan e-SMM sisteminin teknik kuralları ve vergi mevzuatına uygun şekilde doldurulmalıdır.

Yabancı danışanın Türkiye'de vergi kimlik numarası bulunmaması halinde, kullanılan sistemin yabancı alıcılar için öngördüğü kayıt yöntemi uygulanmalıdır.

Rastgele bir vergi kimlik numarası yazılmamalıdır.

Makbuz açıklamasında mesleki hizmetin niteliği belirtilmeli; danışanın teşhisi, görüşme notları veya gereksiz sağlık bilgileri paylaşılmamalıdır.

4. Dövizle Alınan Psikolog Ücreti Nasıl Kaydedilir?

Yurt dışındaki danışanlardan euro, dolar veya başka bir para birimiyle tahsilat yapılabilir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 67. maddesine göre yabancı para ile yapılan ödemeler, ilgili kur hükümlerine göre Türk lirasına çevrilerek serbest meslek kazancına dahil edilir.

Bu nedenle banka hesabına 100 euro gelmesi, muhasebe kayıtlarında yalnızca 100 euro şeklinde bırakılması anlamına gelmez.

Tahsilatın Türk lirası karşılığı doğru hesaplanmalı ve kullanılan kur dayanağı kayıtlarla birlikte saklanmalıdır.

e-SMM sistemindeki döviz ve Türk lirası alanları da buna uygun doldurulmalıdır.

5. Yurt Dışındaki Danışana Kesilen Makbuzda KDV Olur mu?

Bu sorunun cevabı, hizmet ihracı şartlarının sağlanıp sağlanmadığına bağlıdır.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-a ve 12/2 maddeleri uyarınca, yurt dışındaki müşteriler için yapılan ve yurt dışında yararlanılan hizmetler belirli koşullarla KDV'den istisna olabilir.

Ancak danışanın yabancı uyruklu olması veya ödemenin dövizle yapılması tek başına yeterli değildir.

Hizmetin gerçekten yurt dışındaki müşteriye sunulması ve hizmetten yurt dışında yararlanılması gerekir.

Bu şartlar sağlanmıyorsa işlemin niteliğine göre ilgili KDV oranı değerlendirilir.

6. Psikologlarda Hizmet İhracı Şartları Nelerdir?

KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre hizmet ihracı istisnasında iki temel şart bulunur:

• Hizmetin yurt dışındaki müşteri için yapılması.

• Hizmetten yurt dışında faydalanılması.

Hizmetin yurt dışındaki müşteriye verildiği, müşteri adına düzenlenen belge ve ilgili kayıtlarla desteklenmelidir.

Online psikolojik danışmanlıkta danışanın hizmet sırasında hangi ülkede bulunduğu, hizmetin nerede tüketildiği ve işlemin diğer özellikleri önem taşıyabilir.

İstisna uygulanmadan önce bu koşulların somut işlem bakımından karşılandığı değerlendirilmelidir.

7. GİB'in Online Psikolojik Danışmanlık Özelgesi Ne Diyor?

Gelir İdaresi Başkanlığının 12 Ocak 2024 tarihli ve 84974990-130[KDV.2/İ/11-2023/15]-25608 sayılı özelgesi doğrudan online psikolojik danışmanlık hizmetlerini konu almaktadır.

Özelgede, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarına internet üzerinden psikolojik danışmanlık verilmesi ve bazı danışanların ödemelerini Türkiye'deki banka hesapları üzerinden yapması değerlendirilmiştir.

GİB, hizmet ihracı şartları karşılandığında söz konusu hizmetlerin KDV istisnasından yararlanabileceğini açıklamıştır.

Bu açıklama, yalnızca ödemenin hangi banka hesabından geldiğine bakılarak KDV istisnasının reddedilemeyeceğini göstermesi bakımından önemlidir.

Ancak özelgeler, başvuru sahibinin somut olayına ilişkin idari görüşlerdir. Diğer mükellefler için otomatik ve koşulsuz istisna hakkı oluşturmaz.

8. Danışan Türkiye'deki Banka Hesabından Ödeme Yaparsa KDV Çıkar mı?

Yurt dışında yaşayan bir danışanın ödemeyi Türkiye'deki banka hesabından göndermesi, tek başına hizmet ihracı istisnasını ortadan kaldırmaz.

GİB'in online psikolojik danışmanlık konulu özelgesinde de bu husus değerlendirilmiştir.

Asıl önemli olan hizmetin yurt dışındaki müşteriye verilmesi ve hizmetten yurt dışında yararlanılmasıdır.

Bununla birlikte ödeme kayıtları, hizmetin niteliği ve danışanın yurt dışındaki durumu gerektiğinde belgelendirilebilmelidir.

9. Hizmet İhracında Bedelin Türkiye'ye Gelmesi Şart mı?

KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre hizmet ihracı istisnasının beyan edilmesi için hizmet bedelinin Türkiye'ye geldiğini gösteren ödeme belgesinin önceden temin edilmesi zorunlu değildir.

Ancak hizmet ihracı nedeniyle yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen KDV'nin iadesi talep ediliyorsa bedelin Türkiye'ye getirildiğinin tevsiki önem taşır.

Dolayısıyla KDV istisnasının uygulanması ile KDV iadesi talebi aynı koşullara sahip değildir.

İşlemin belge ve beyan düzeni mali müşavir tarafından ayrıca değerlendirilmelidir.

10. Yurt Dışındaki Türk Vatandaşına Hizmet Vermek ile Yabancıya Hizmet Vermek Farklı mı?

Hizmet ihracı bakımından tek başına vatandaşlık belirleyici değildir.

Örneğin Almanya'da yaşayan bir Türk vatandaşı ile Almanya'da yaşayan yabancı uyruklu bir danışan için temel değerlendirme, hizmetin yurt dışındaki müşteriye verilmesi ve hizmetten yurt dışında yararlanılmasıdır.

Buna karşılık yabancı uyruklu bir kişinin Türkiye'de bulunduğu sırada aldığı hizmet, yalnızca vatandaşlığı nedeniyle hizmet ihracı sayılmaz.

Bu nedenle danışanın pasaportundan çok hizmetin gerçek koşulları önemlidir.

11. Yurt Dışındaki Danışandan Alınan Ücrete Stopaj Uygulanır mı?

Türkiye'de Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi kapsamında tevkifat yapmakla yükümlü olmayan bireysel danışanların ödemelerinde genel olarak Türk gelir vergisi stopajı uygulanmaz.

Ancak hizmet bedelinin bir şirket veya başka bir kurum tarafından ödenmesi halinde ödeme yapanın statüsü ve ilgili mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.

Yabancı ülkelerde stopaj veya benzeri vergiler doğması da mümkündür.

Bu durumda ilgili çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ve yabancı ülkede ödenen vergilere ilişkin hükümler önem kazanabilir.

12. Yurt Dışından Alınan Ödemeler Gelir Vergisine Tabi mi?

Türkiye'de tam mükellef olan bir serbest meslek erbabının vergilendirilmesi, Gelir Vergisi Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre yapılır.

Yurt dışındaki danışandan gelir elde edilmesi, kazancın otomatik olarak Türkiye'de gelir vergisinden istisna olduğu anlamına gelmez.

Serbest meslek kazancı kural olarak tahsil esasına göre belirlenir.

Bu nedenle tahsil edilen tutarların ilgili kayıt döneminde dikkate alınması ve gerekli beyannamelerde değerlendirilmesi gerekir.

KDV istisnası ile gelir vergisi istisnası birbirinden farklı konulardır.

13. Online Psikologlarda Yurt Dışı Ödemeleri Nasıl Belgelendirilir?

Yurt dışı danışanlardan alınan ödemelerde banka dekontlarının ve ödeme hizmeti sağlayıcısı kayıtlarının saklanması önemlidir.

e-SMM, tahsilat kayıtları ve ilgili hizmet belgeleri birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Hizmet ihracı istisnası uygulanıyorsa yurt dışındaki müşteri ve hizmetten yurt dışında yararlanma şartlarını destekleyen uygun kayıtlar da muhafaza edilmelidir.

Ancak danışanların özel nitelikli kişisel verilerinin gereksiz şekilde toplanmaması ve paylaşılmaması gerekir.

Vergi belgelendirmesi ile kişisel veri güvenliği birlikte gözetilmelidir.

14. Dövizli Tahsilatta Kur Farkı Nasıl Değerlendirilir?

Yabancı para ile tahsilat yapılması halinde tahsilat tarihindeki Türk lirası karşılığı doğru belirlenmelidir.

Dövizin banka hesabında tutulması ve daha sonra bozdurulması halinde ortaya çıkan kur farklarının muhasebeleştirilmesi, işlemin niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.

Banka komisyonları ve ödeme altyapısı kesintileri de belgelendirilmelidir.

Özellikle farklı para birimlerinden düzenli tahsilat alan serbest meslek mükelleflerinin kur ve ödeme kayıtlarını sistemli şekilde takip etmesi yararlı olacaktır.

15. Psikologların Yurt Dışı e-SMM İşlemlerinde Sık Yaptığı Hatalar

En önemli hatalardan biri, yabancı para ile alınan bütün ödemeleri otomatik olarak KDV'siz işlem kabul etmektir.

Bir diğer hata, danışanın gerçekten yurt dışında hizmetten yararlanıp yararlanmadığını değerlendirmemektir.

Yanlış alıcı bilgisi kullanılması, makbuzun tahsilatla ilişkilendirilmemesi ve dövizli tutarların Türk lirasına doğru çevrilmemesi de kayıt hatalarına neden olabilir.

Ayrıca KDV istisnası uygulanan bir işlemin gelir vergisinden de istisna olduğu düşünülmemelidir.

16. İstanbul'da Yurt Dışı Danışanlara Hizmet Veren Psikologların Muhasebesi

İstanbul Bahçelievler, Bakırköy ve Bağcılar'da faaliyet gösteren klinik psikologların yurt dışından elde ettikleri mesleki gelirleri doğru belgelendirmesi önemlidir.

Yurt dışı tahsilatlar, dövizli e-SMM işlemleri, KDV hizmet ihracı istisnası ve gelir vergisi kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.

Faaliyetin sağlık mevzuatına uygunluğu ise ilgili sağlık idaresi ve gerektiğinde danışanın bulunduğu ülkenin yetkili kurumları açısından ayrıca kontrol edilmelidir.

17. Bimüşavir ile Yurt Dışı Psikolog e-SMM ve Vergi İşlemleri

Yurt dışındaki danışanlara hizmet veren psikologların e-SMM ve vergi süreçlerini doğru yönetmesi, ileride oluşabilecek kayıt ve beyan sorunlarını azaltabilir.

Bimüşavir olarak İstanbul Bahçelievler merkezli mali müşavirlik hizmetlerimiz kapsamında serbest meslek mükellefiyeti, dövizli tahsilat kayıtları, e-SMM, KDV hizmet ihracı ve gelir vergisi işlemlerinde destek sunuyoruz.

Yurt dışındaki danışanlarınızdan elde ettiğiniz gelirlerin nasıl belgelendirileceğini öğrenmek için Bimüşavir ile iletişime geçebilirsiniz.

Bimüşavir – https://bimusavir.tr

18. Yasal Dayanaklar ve Resmî Kaynaklar

Bu makale aşağıdaki mevzuat ve Gelir İdaresi Başkanlığı açıklamaları dikkate alınarak hazırlanmıştır.

1. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, 11/1-a ve 12/2 maddeleri: Yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetlerde KDV istisnası.

2. KDV Genel Uygulama Tebliği, II/A-2: Hizmet ihracı istisnasının kapsamı ve şartları.

3. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 65–67. maddeler: Serbest meslek kazancı, tahsil esası ve yabancı para ile yapılan ödemeler.

4. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 236–237. maddeler: Serbest meslek makbuzu düzenleme ve belge içeriği.

5. Gelir İdaresi Başkanlığının 12.01.2024 tarihli ve 84974990-130[KDV.2/İ/11-2023/15]-25608 sayılı özelgesi: Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarına online psikolojik danışmanlık hizmetinde KDV hizmet ihracı istisnası.

Resmî kaynak bağlantıları:

• GİB – Online psikolojik danışmanlık özelgesi: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/436/ozelge/38565

• GİB – KDV Genel Uygulama Tebliği: https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv%2Ffileadmin%2Fuser_upload%2FTebligler%2FKDV%2Fkdv_genteb.htm

• GİB – Gelir Vergisi Kanunu: https://istanbul.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/433

• GİB – Vergi Usul Kanunu: https://istanbul.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Vergisel sonuçlar ve mesleki izinler somut hizmetin koşullarına göre değişebilir.