Mimar ve Mühendisler e-SMM Nasıl Keser? 2026 Stopaj Rehberi
2026 yılında kendi adına çalışan mimar ve mühendisler elektronik serbest meslek makbuzunu (e-SMM) nasıl düzenler? Mimari proje, statik proje ve mühendislik danışmanlığı hizmetlerinde stopaj ve KDV nasıl hesaplanır?
Serbest meslek makbuzu düzenlerken en sık yapılan hatalardan biri, gelir vergisi stopajı ile KDV tevkifatını karıştırmaktır. Oysa bunlar farklı vergilere ilişkin kesintilerdir.
2026 yılında genel serbest meslek ödemelerinde gelir vergisi stopajı %20, mimarlık ve mühendislik hizmetlerinde genel KDV oranı %20'dir. Ancak stopajın uygulanması müşterinin niteliğine, KDV tevkifatı ise işlemin ve alıcının şartlarına bağlıdır.
1. e-SMM Nedir?
Elektronik Serbest Meslek Makbuzu, serbest meslek erbabının mesleki faaliyetlerinden elde ettiği tahsilatları elektronik ortamda belgelendirmesini sağlayan uygulamadır.
Vergi Usul Kanunu'nun 236. maddesine göre serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin tahsilatları için makbuz düzenlemek zorundadır.
e-SMM, kâğıt serbest meslek makbuzunun elektronik karşılığıdır.
2. Mimarlar e-SMM Kesmek Zorunda mı?
Kendi adına serbest meslek kazancı elde eden mimarlar, elektronik belge yükümlülükleri kapsamında e-SMM düzenler.
Mimari proje çizimi, tasarım ve mesleki danışmanlık hizmetlerinden elde edilen tahsilatlar buna örnek olabilir.
Ancak limited şirket üzerinden verilen hizmetlerde belge düzeni farklıdır. Limited şirket serbest meslek makbuzu yerine ilgili fatura düzenini kullanır.
3. Mühendisler e-SMM Keser mi?
Kendi adına bağımsız mühendislik hizmeti sunan ve serbest meslek mükellefiyeti bulunan mühendisler de e-SMM düzenler.
İnşaat, elektrik ve makine mühendisliği alanlarında bağımsız proje veya danışmanlık hizmeti sunulması buna örnek olabilir.
Bununla birlikte uygulama taahhüdü, malzeme satışı veya ticari organizasyon içeren faaliyetlerde vergisel statü ayrıca değerlendirilmelidir.
4. e-SMM'ye Geçiş Süresi Ne Kadar?
Vergiden muaf olmayan serbest meslek erbapları, işe başladıkları ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar e-SMM uygulamasına dahil olmalıdır.
Örneğin Ekim 2026'da faaliyete başlayan bir mimarın genel geçiş süresi 31 Ocak 2027 tarihinde sona erer.
Uygulamaya dahil olunduktan sonra elektronik belge düzenine ilişkin kurallara uyulmalıdır.
5. e-SMM Başvurusu Nasıl Yapılır?
Mimar ve mühendisler e-SMM işlemleri için GİB'in sunduğu yöntemleri veya yetkili özel entegratör hizmetlerini kullanabilir.
Başvuru öncesinde vergi mükellefiyetinin ve gerekli elektronik imza ya da mali mühür koşullarının kontrol edilmesi gerekir.
Kullanılacak yönteme göre teknik başvuru ve aktivasyon adımları değişebilir.
Başvuru tamamlandıktan sonra örnek belge düzeni kontrol edilmelidir.
6. e-SMM Nasıl Düzenlenir?
Elektronik serbest meslek makbuzu hazırlanırken müşterinin kimlik veya vergi bilgileri, hizmet açıklaması, brüt ücret, stopaj oranı ve KDV bilgileri girilir.
Varsa KDV tevkifatı da ayrıca belirtilir.
Belge elektronik ortamda oluşturularak müşteriye mevzuata uygun yöntemle iletilir.
GİB Portalı, brüt ücret veya net tahsilattan hareketle otomatik hesaplama yapılmasını da desteklemektedir.
7. Mimar ve Mühendislerde Stopaj Oranı Kaç?
Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi kapsamında yapılan genel serbest meslek ödemelerinde stopaj oranı %20'dir.
Bu kesinti, ilgili ödemeyi yapan ve kanunen vergi kesintisi yapmakla yükümlü olan müşteri tarafından gerçekleştirilir.
Stopaj, serbest meslek erbabının yıllık gelir vergisi hesabında mahsup edilebilen bir ön vergilemedir.
Ancak her serbest meslek ödemesinde otomatik olarak stopaj uygulanmaz.
8. Bireysel Müşteriye e-SMM Kesilirse Stopaj Olur mu?
Vergi kesintisi yapmakla yükümlü olmayan bir bireysel müşteri için düzenlenen serbest meslek makbuzunda genel olarak gelir vergisi stopajı bulunmaz.
Örneğin kendi konutu için mimari danışmanlık alan bir kişinin GVK 94 kapsamında kesinti yükümlülüğü yoksa %20 stopaj uygulanmaz.
Bu durumda makbuzda hizmet bedeli ve hesaplanan KDV yer alır.
9. Şirkete e-SMM Kesilirse Stopaj Olur mu?
GVK 94 kapsamında vergi kesintisi yapmakla yükümlü bir şirketin serbest meslek hizmeti satın alması halinde genel olarak %20 stopaj uygulanır.
Örneğin bir limited şirketin bağımsız mimardan proje danışmanlığı alması durumunda stopaj gündeme gelir.
Ancak ödeme türü, hizmetin niteliği ve varsa özel istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir.
10. 10.000 TL e-SMM Nasıl Hesaplanır?
Bir mimarın stopaj yükümlüsü bir şirkete 10.000 TL brüt hizmet bedeliyle proje danışmanlığı verdiğini varsayalım.
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Brüt hizmet bedeli | 10.000 TL |
| Gelir vergisi stopajı (%20) | 2.000 TL |
| KDV (%20) | 2.000 TL |
| Net tahsilat | 10.000 TL |
Bu örnekte KDV tevkifatı bulunmadığı varsayılmıştır.
Müşteri, 2.000 TL gelir vergisi stopajını ilgili beyan yükümlülükleri kapsamında beyan eder.
11. Stopaj Olmayan e-SMM Örneği
Aynı 10.000 TL brüt hizmet bedelinin stopaj yükümlülüğü olmayan bireysel müşteriden tahsil edildiğini varsayalım.
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Hizmet bedeli | 10.000 TL |
| Gelir vergisi stopajı | 0 TL |
| KDV (%20) | 2.000 TL |
| Net tahsilat | 12.000 TL |
Bu örnekte stopaj bulunmadığı için müşteri hizmet bedeline KDV'yi ekleyerek ödeme yapar.
12. e-SMM'de KDV Tevkifatı Nedir?
KDV tevkifatı, hesaplanan KDV'nin belirli kısmının hizmet alıcısı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilmesidir.
Mimarlık ve mühendislikte etüt, plan-proje, danışmanlık ve yapım işleriyle bağlantılı hizmetlerde farklı tevkifat düzenlemeleri bulunabilir.
Ancak bütün proje hizmetlerinde otomatik olarak KDV tevkifatı uygulanmaz.
Alıcının statüsü ve hizmetin kapsamı belirleyicidir.
13. Stopaj ve 9/10 KDV Tevkifatı Birlikte Olursa
Brüt hizmet bedelinin 10.000 TL, gelir vergisi stopajının %20, KDV'nin %20 ve KDV tevkifatının 9/10 olduğu varsayılsın.
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Brüt hizmet bedeli | 10.000 TL |
| Gelir vergisi stopajı | 2.000 TL |
| Hesaplanan KDV | 2.000 TL |
| KDV tevkifatı | 1.800 TL |
| Net tahsilat | 8.200 TL |
Bu hesaplama yalnızca işlemin her iki kesintiye de tabi olduğu durumda geçerlidir.
14. e-SMM Tahsilat Yapılmadan Kesilir mi?
Serbest meslek kazancında temel olarak tahsil esası geçerlidir.
Vergi Usul Kanunu'nun 236. maddesi de makbuzu mesleki tahsilatla ilişkilendirir.
Ancak KDV açısından vergiyi doğuran olay hizmetin ifasıyla ortaya çıkabileceğinden, hizmet tamamlanmış fakat bedel henüz tahsil edilmemişse ayrıca değerlendirme gerekir.
GİB'in konuya ilişkin özelgesinde, tahsil edilmemiş hizmet bedellerinin KDV yönünden belgelendirilmesine ilişkin açıklamalar bulunmaktadır.
15. Kısmi Tahsilatta e-SMM Nasıl Kesilir?
Bir mimar proje bedelinin yalnızca bir kısmını tahsil etmişse, serbest meslek kazancı bakımından tahsil edilen tutar dikkate alınır.
Örneğin 60.000 TL'lik proje bedelinin 20.000 TL'lik kısmı tahsil edildiğinde makbuz ve stopaj hesaplaması bu tahsilat üzerinden değerlendirilir.
Ancak hizmetin ifası nedeniyle KDV'nin daha önce doğmuş olması durumunda mükerrer KDV hesaplanmaması gerekir.
16. e-SMM Kaç Gün İçinde Kesilmelidir?
Serbest meslek makbuzu, mesleki tahsilat sırasında düzenlenmelidir.
Faturalarda geçerli olan genel yedi günlük düzenleme süresi, serbest meslek makbuzu için otomatik olarak uygulanmaz.
Bu nedenle tahsilatların zamanında belgelendirilmesi önemlidir.
17. e-SMM'de Hizmet Açıklaması Nasıl Yazılmalı?
Hizmet açıklaması yapılan işi açıkça tanımlamalıdır.
Örneğin “Mimari proje çizim hizmeti”, “Statik proje hazırlama hizmeti” veya “Elektrik tesisat proje danışmanlığı” ifadeleri kullanılabilir.
Açıklamanın sözleşme, tahsilat ve varsa proje bilgileriyle uyumlu olması gerekir.
18. e-SMM Yanlış Kesilirse Ne Yapılır?
Yanlış müşteri bilgisi, hatalı stopaj veya KDV oranı ve eksik hizmet açıklaması gibi durumlarda belgenin düzeltilmesi gerekebilir.
İptal ve düzeltme işlemleri kullanılan elektronik belge yöntemine ve ilgili mevzuat sürelerine göre yürütülür.
Hatalı belgeyi sistemden silmenin tek başına yeterli olduğu varsayılmamalıdır.
19. İstanbul'da Mimar ve Mühendis e-SMM İşlemleri
Bahçelievler, Bakırköy ve Bağcılar'da faaliyet gösteren mimar ve mühendisler hem bireysel hem kurumsal müşterilere hizmet verebilir.
Bu nedenle aynı mükellefin farklı müşteriler için stopajlı, stopajsız veya KDV tevkifatlı makbuz düzenlemesi gerekebilir.
Müşterinin vergi statüsünün işlem öncesinde kontrol edilmesi önemlidir.
20. Bimüşavir ile e-SMM ve Stopaj İşlemleri
Bimüşavir olarak İstanbul Bahçelievler merkezli mali müşavirlik hizmetlerimiz kapsamında mimar ve mühendislerin:
-
e-SMM başvuru ve kurulum işlemleri.
-
Stopaj ve KDV hesaplamaları.
-
KDV tevkifatı değerlendirmeleri.
-
Serbest meslek defter kayıtları.
-
Defter-Beyan Sistemi işlemleri.
-
Gelir vergisi ve KDV beyannameleri.
-
Mesleki gider ve tahsilat takibi.
konularında destek sunuyoruz.
Mimarlık veya mühendislik ofisinizin e-SMM ve muhasebe işlemleri için Bimüşavir ile iletişime geçebilirsiniz.
Bimüşavir – İstanbul Bahçelievler
Resmî Kaynaklar
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Stopaj, KDV ve KDV tevkifatı işlemlerinde müşteri statüsü, hizmetin niteliği ve yürürlükteki mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.
