Kısa cevap: Küçük ölçekli, düşük riskli ve tek kişilik işlerde, özellikle 29 yaşını doldurmamış girişimciler için şahıs işletmesi genellikle daha uygundur: sermaye şartı yok, kuruluş vergi dairesinde 10 gün içinde, genç girişimci istisnası ve basit usul yalnızca bu yapıya tanınır. Yüksek ciro, borçlanma, çalışan, kurumsal müşteri, ihale, yatırımcı veya ortak alma planı varsa limited şirket öne çıkar: sorumluluk sermaye ile sınırlıdır ve kazanç 2026 itibarıyla sabit %25 kurumlar vergisine tabidir (şahıs işletmesinde %15 ile %40 arası artan oranlı tarife). Şahıs işletmesi ileride vergisiz devirle limited şirkete dönüştürülebilir.
"Şahıs mı limited mi?" sorusu, iş kurma sürecinin en kritik ve en çok yanlış cevaplanan sorusudur. Yanlış seçim, gereksiz sabit maliyet, kaybedilen teşvik veya üstlenilen kişisel risk olarak geri döner. Bu yazıda iki yapıyı sorumluluk, kuruluş, vergi, teşvik, sosyal güvenlik, kurumsallık ve kapanış açısından karşılaştırıyor; kararı sayısal senaryoya bağlayan bir yöntem sunuyoruz. Her iki yapının ayrıntıları için şahıs şirketi nedir ve limited şirket nedir yazılarımıza bakabilirsiniz.
Karşılaştırma tablosu
| Ölçüt | Şahıs işletmesi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Hukuki nitelik | Gerçek kişi mükellefiyeti, tüzel kişilik yok | Sermaye şirketi, tescil ile tüzel kişilik |
| Sorumluluk | Sınırsız, tüm kişisel malvarlığı; iflasa tabi (TTK m.12, m.18) | Taahhüt edilen sermaye ile sınırlı (TTK m.573/2); kamu borçlarında pay oranında |
| Asgari sermaye | Yasal şart yok | 50.000 TL (2026 itibarıyla) |
| Kuruluş yeri ve süresi | Vergi dairesi; 10 gün içinde işe başlama bildirimi | MERSİS + ticaret sicili; imzadan itibaren 30 gün içinde tescil |
| Vergi rejimi (2026) | Gelir vergisi %15 - %40 artan oranlı | Kurumlar vergisi %25 sabit; kâr dağıtımında ayrıca stopaj |
| Genç girişimci istisnası | Var: 400.000 TL/yıl, 3 yıl, 29 yaş altı | Yok |
| Basit usul | Şartlar varsa mümkün | Yok |
| İhracat/üretim indirimi | Yok | Var: ihracatta 5 puan, üretimde 1 puan |
| Sosyal güvenlik | 4/b (Bağ-Kur) | Ortaklar 4/b (Bağ-Kur) |
| Defter | Hasılata göre işletme hesabı veya bilanço | Her durumda bilanço esası; e-Defter zorunlu |
| Ortak alma | Mümkün değil (adi ortaklık doğar) | Mümkün; pay devri noter + genel kurul onayı |
| Kapanış | 1 ay içinde işi bırakma bildirimi | Tasfiye; üçüncü ilandan itibaren en az 6 ay (bazı hallerde 3 ay) |
Sorumluluk: en önemli fark
Şahıs işletmesinde işletme ile sahibi aynı kişidir. İşletme borcunu ödeyemezse alacaklılar sahibin evine, aracına ve banka hesabına gidebilir; tacir her türlü borcu için iflasa tabidir. Limited şirkette ise ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir; yalnızca taahhüt ettikleri sermayeyi öderler.
Bu kuralın önemli bir istisnası vardır: şirketten tahsil edilemeyen vergi ve SGK borçlarından ortaklar sermaye payları oranında, kanuni temsilci olan müdürler ise tamamından sorumludur. Yani limited şirket, tedarikçi ve banka borçlarına karşı kalkan sağlar; kamu borçlarına karşı sağlamaz. Yüksek borçlanma, stok, çalışan veya sözleşme riski taşıyan işlerde bu kalkan çoğu durumda tek başına limited şirketi haklı çıkarabilir.
Vergi: hangisi daha az öder?
Cevap kazanca ve kârın ne yapılacağına bağlıdır. 2026 tarifesinde şahıs işletmesi kazancının ilk 190.000 TL'si %15, 400.000 TL'ye kadar olan kısmı %20, 1.000.000 TL'ye kadar olan kısmı %27, 5.300.000 TL'ye kadar olan kısmı %35, üstü %40 ile vergilenir (güncel had için GİB duyurusu). Limited şirket ise kazancın tamamı üzerinden sabit %25 kurumlar vergisi öder.
Bu iki rejimi karşılaştırırken üç noktaya dikkat edin:
- Düşük ve orta kazançta şahıs avantajlı: Kazanç ilk iki dilimde kalıyorsa efektif gelir vergisi oranı %25'in altındadır.
- Yüksek ve işletmede tutulan kazançta limited avantajlı: Kazanç %27 ve üzeri dilimlere giriyorsa ve kâr şirkette bırakılıp yatırıma dönüştürülecekse sabit %25 daha uygundur.
- Kâr çekilecekse stopajı hesaba katın: Limited şirkette kâr ortağa dağıtıldığında ayrıca stopaj doğar; kâr payı stopaj oranı için GVK m.94 ve güncel Cumhurbaşkanı Kararı esas alınmalıdır. Kârın tamamı düzenli olarak çekilecekse limitedin vergi avantajı daralır.
Vergi avantajı karşılaştırması diğer gelirler, kâr dağıtım planı ve teşvik uygunluğu gibi kişiye özel değişkenlere bağlıdır; bu nedenle kararı bir mali müşavirle sayısal senaryo üzerinden doğrulamanızı öneririz. Vergi danışmanlığı hizmetimiz kapsamında bu senaryoları sizin rakamlarınızla hazırlıyoruz.
Teşvikler: kim neyi alabilir?
Yalnızca şahıs işletmesine tanınanlar
Genç girişimci kazanç istisnası (GVK mükerrer m.20): mükellefiyet başlangıcında 29 yaşını doldurmamış ve ilk defa gelir vergisi mükellefi olan gerçek kişiler için, üç vergilendirme dönemi boyunca kazancın 2026'da 400.000 TL'ye kadar olan kısmı gelir vergisinden istisnadır (güncel had için GİB duyurusu). Basit usul de yalnızca gerçek kişilere tanınır; şartları taşıyanların kazancı gelir vergisinden istisnadır. Limited şirket bu iki avantajdan yararlanamaz. 29 yaş altı bir girişimci, sırf "limited daha prestijli" diye şirket kurarsa üç yıl boyunca yıllık 400.000 TL'lik istisnayı kaybeder.
Yalnızca sermaye şirketine tanınanlar
İhracat kazançlarında 5 puan ve üretim faaliyeti kazançlarında 1 puan indirimli kurumlar vergisi (2026 itibarıyla) sermaye şirketlerine özgüdür. İhracat veya üretim ağırlıklı bir iş planı varsa bu indirimler karşılaştırmada dikkate alınmalıdır.
Sosyal güvenlik: ikisinde de Bağ-Kur
Şahıs işletmesi sahibi 5510 sayılı Kanun m.4/1-b kapsamında (Bağ-Kur) sigortalıdır. Limited şirket ortakları da aynı kapsamdadır (5510 m.4/1-b-3) ve kendi şirketlerinde ücretli (4/a) çalışan olamazlar. 2026 itibarıyla prim oranı %35,5'tir; düzenli ödeyenlere 5 puan indirim uygulanarak %30,5 olur (güncel oran için SGK duyurusu). Yani sosyal güvenlik maliyeti iki yapı arasında belirleyici bir fark yaratmaz. Anonim şirkette ise yalnızca yönetim kurulu üyesi ortaklar 4/b'dir; bu fark AŞ'yi değerlendirenler için önemlidir.
Kurumsallık, ortaklık ve büyüme
Şahıs işletmesi kişiye bağlıdır; ortak alınamaz, alınırsa adi ortaklık oluşur ve tüm ortaklar sınırsız ve müteselsil sorumlu olur. Limited şirkette ise pay devri (noter onayı ve genel kurul kararıyla) ve yeni ortak alma mümkündür. Kamu ihaleleri, kurumsal müşteriler ve yatırımcılar için sermaye şirketi tercih edilir; bazı kurumsal satın alma birimleri şahıs işletmeleriyle çalışmamayı tercih edebilir.
Kuruluş süreci de farklıdır. Şahıs işletmesi vergi dairesine 10 gün içinde verilen işe başlama bildirimi ile açılır; limited şirket MERSİS başvurusu, ticaret sicili müdürlüğünde huzurda imza ve imzayı izleyen 30 gün içinde tescil ile kurulur, tescil ile tüzel kişilik kazanır. Limited şirket kuruluşu harçtan muaftır ancak Ticaret Sicili Gazetesi ilanı, oda kaydı ve Rekabet Kurumu payı (sermayenin %0,04'ü) gibi giderler oluşur.
Buna karşılık limited şirketin sabit maliyetleri daha yüksektir: her durumda bilanço esasında defter tutar (VUK m.177/4), 1/1/2025'ten itibaren e-Defter zorunludur, her yıl genel kurul yapılır ve kapanışta tasfiye süreci gerekir. Şahıs işletmesinde hasılat hadlerinin altında kalanlar işletme hesabı esasında Defter-Beyan Sistemi'ni kullanır; bu da muhasebe maliyetini düşürür.
Kapanış: 1 ay mı, 6 ay mı?
Şahıs işletmesinde işi bırakma bildirimi ile mükellefiyet 1 ay içinde kapatılır. Limited şirkette ise tasfiye memuru atanır, alacaklılara çağrı yapılır ve TTK m.543 uyarınca üçüncü ilandan itibaren en az 6 ay (şartlar varsa 3 ay) beklenir; ardından terkin tescil edilir. Bu süre boyunca beyanname yükümlülükleri devam eder. İşi deneme amaçlı kuranlar için kapanış maliyeti göz ardı edilmemesi gereken bir kalemdir. Tasfiye sürecinin adımlarını tasfiye hizmetimiz sayfasında açıkladık.
Karar yöntemi: 7 adımda seçim
- Beklenen yıllık net kazancı tahmin edin. %27 ve üzeri dilimlere giriliyorsa ve kâr işletmede bırakılacaksa kurumlar vergisi (%25) avantajlı olabilir; tamamı çekilecekse kâr payı stopajı da hesaba katılmalıdır.
- Sorumluluk riskini değerlendirin. Yüksek borçlanma, stok, çalışan veya sözleşme riski varsa sınırlı sorumluluk (limited) tercih edilir.
- Teşvik uygunluğunu kontrol edin. 29 yaş altı ve ilk mükellefiyetse genç girişimci istisnası (yalnızca şahıs); ihracat veya üretim yapılacaksa kurumlar vergisi indirimleri (yalnızca sermaye şirketi).
- Müşteri profilini düşünün. Kurumsal müşteriler, ihaleler, yatırımcı veya ortak alma planı varsa limited şirket.
- Ortak sayısına bakın. Birden fazla kişi birlikte iş yapacaksa şahıs işletmesi yerine limited şirket; adi ortaklık sınırsız ve müteselsil sorumluluk doğurur.
- Sabit maliyetleri karşılaştırın. Limited şirkette e-Defter, bilanço esası, genel kurul ve tasfiye maliyetleri daha yüksektir; küçük ölçekte şahıs işletmesi daha ucuzdur.
- Kararı mali müşavirle sayısal senaryo üzerinden doğrulayın. Başlangıçta şahıs kurup büyüyünce GVK m.81 kapsamında vergisiz devirle şirketleşme planlanabilir.
Küçük başla, büyüyünce şirketleş mümkün mü?
Evet. Ticari işletme TTK m.194 uyarınca bir ticaret şirketine dönüşebilir veya yeni kurulan limited şirkete devredilebilir. Bilanço esasında defter tutan işletmelerde, bilançonun aynen devri ve ortaklık payı karşılığı gibi GVK m.81 şartları sağlandığında devir vergisizdir. Bu yol, ilk yıllarda genç girişimci istisnasından yararlanıp ölçek büyüdüğünde limited şirkete geçmek isteyenler için hukuken uygulanabilir bir stratejidir; ancak işletme hesabı esasında defter tutanların önce bilanço esasına geçmesi gerektiğinden zamanlama önceden planlanmalıdır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Prestij için limited kurmayın. Düşük ciroyla limited kurup e-Defter, bilanço ve tasfiye maliyetlerine katlanmak sık görülen bir hatadır.
- Genç girişimci istisnasını kaybetmeyin. 29 yaş altıysanız limited kurmak 3 yıllık, yıllık 400.000 TL'lik istisnayı kaybettirir (güncel had için GİB duyurusu).
- Limitedde kârı cari hesaptan çekmeyin. Kâr dağıtımı yapılmadan çekilen tutarlar örtülü kazanç ve adat faizi riski doğurur.
- Şahıs işletmesine ortak almayın. Adi ortaklık doğar ve tüm ortaklar sınırsız ve müteselsil sorumlu olur.
- Limited ortağı 4/a olamaz. Ortaklar kendi şirketlerinde ücretli sigortalı olamaz; 4/b kapsamındadır.
- Kapanış maliyetini hesaplayın. Limited şirket tasfiyesi en az 6 ay sürer ve bu süre boyunca beyanname yükümlülükleri devam eder.
Sonuç
Şahıs işletmesi düşük maliyetli, hızlı ve teşvik dostu bir başlangıçtır; limited şirket ise sınırlı sorumluluk, sabit vergi oranı ve kurumsal görünürlük sunar. Tek kişilik, düşük riskli ve özellikle 29 yaş altı girişimler için şahıs; yüksek ciro, borç, çalışan, kurumsal müşteri veya ortaklık planı olan işler için limited genellikle doğru cevaptır. İki yapı arasında geçiş hukuken mümkün olduğundan ilk seçim geri dönülmez değildir, ancak yanlış başlangıç zaman ve para kaybettirir. Biz BİMÜŞAVİR olarak şirket kuruluşu öncesinde beklenen kazanç, risk ve teşvik durumunuza göre her iki senaryoyu rakamlarla karşılaştırıp kararı birlikte veriyoruz.
Resmî kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5510 sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr)
- GİB - Gelir Vergisi Tarifesi 2026
- GİB - Kurumlar Vergisinde Oran Uygulamaları 2026
- GİB - Genç Girişimcilere Vergi Teşviki 2026
- GİB - Ticari Kazanç Rehberi 2026
- Ticaret Bakanlığı - Türkiye'de Şirket Kurmak rehberi
- Ticaret Bakanlığı - Asgari sermaye duyurusu