Muhasebe

Kurs Merkezi Eğitmene Bordro mu Makbuz mu Ödemeli? 2026 Stopaj Kuralı

Dil, yazılım veya sanat kursu işletiyorsanız eğitmene ödeme şekli, çalışma ilişkisine göre belirlenir. Bordro, serbest meslek makbuzu ve fatura seçeneklerinin vergi ve SGK sonuçlarını karşılaştırdık.

Kısa cevap: Eğitmen sizin belirlediğiniz program, saat ve yerde, sizin talimatınızla düzenli olarak ders veriyorsa ilişki genellikle hizmet akdidir ve ödeme bordro ile yapılır. Eğitmen kendi adına, bağımsız olarak serbest meslek faaliyeti yürütüyorsa serbest meslek makbuzu keser ve siz ödeme sırasında stopaj yaparsınız. Eğitmen bir şirket üzerinden çalışıyorsa fatura keser ve gelir vergisi stopajı yapılmaz. Hangisinin doğru olduğu sözleşmenin adına değil, fiilî çalışma şekline bakılarak değerlendirilir.

Aşağıda üç seçeneği, kurs merkezinin muhasebesine etkisiyle birlikte anlatıyoruz. Oran ve tutarlar her yıl değişebildiği için yazıdaki rakamları uygulamadan önce güncel hâliyle kontrol etmenizi öneririz.

Eğitmenle aranızdaki ilişki neden önemli?

Gelir Vergisi Kanunu, bir işverene tabi ve belli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara yapılan ödemeleri ücret sayar (GVK md. 61). Sermayeden çok kişisel bilgi ve uzmanlığa dayanan, işverene bağlı olmadan yapılan işler ise serbest meslek faaliyetidir (GVK md. 65). Kurs merkezleri için bu ayrım; stopaj oranını, SGK yükümlülüğünü, muhtasar beyannamedeki bildirimi ve olası bir incelemedeki riski doğrudan belirler.

Uygulamada sık görülen durum şudur: Haftanın belirli günlerinde, kursun ders programına göre, kursun sınıfında ve kursun materyaliyle ders veren eğitmene yıllarca makbuz karşılığı ödeme yapılır. Kâğıt üzerinde serbest meslek görünse de fiilen hizmet akdi unsurları varsa ödeme ücret olarak değerlendirilebilir. Bu durumda eksik ücret stopajı ve SGK primi gündeme gelebilir.

Bordrolu eğitmende hangi yükümlülükler var?

Eğitmen hizmet akdiyle çalışıyorsa:

  • Ödeme ücrettir; gelir vergisi, GVK 103-104 tarifesine göre ücret tevkifatı olarak kesilir (GVK md. 94/1).
  • Eğitmen 5510 sayılı Kanun 4/1-a kapsamında sigortalıdır; işe giriş bildirgesi çalışmaya başlamadan önce verilmelidir.
  • Kesilen vergi ve primler aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle bildirilir.
  • Kısmi süreli çalışma da mümkündür; prim gün sayısı ve ücret buna göre belirlenir.

Bordro yükü ilk bakışta daha ağır görünse de sürekli çalışan eğitmen için en az riskli yapı genellikle budur. Personel tarafındaki işlemler için bordro ve SGK hizmetimize göz atabilirsiniz.

Serbest meslek makbuzu ile ödemede stopaj ne kadar?

Eğitmen kendi adına serbest meslek mükellefiyse ödeme sırasında brüt tutar üzerinden %20 gelir vergisi stopajı yapmanız gerekir (GVK md. 94/2). Kestiğiniz vergiyi muhtasar beyannameyle beyan edip ödersiniz. Eğitmen bu stopajı yıllık beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup eder. Oran Cumhurbaşkanı kararıyla değişebilir; güncel oranı kontrol edin.

Serbest meslek erbabı eğitmen, 1/2/2020 sonrasında işe başladıysa e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM) düzenlemek zorundadır; başladığı ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar geçiş yapması gerekir (GİB 2026 Serbest Meslek Kazancı Rehberi).

Arızi ders veren eğitmen ne olacak?

Yılda bir iki kez seminer veren ve mükellefiyeti olmayan biri için ödeme arızi serbest meslek kazancı olabilir. GİB 2026 rehberine göre arızi serbest meslek kazancı istisna haddi 2026 için 350.000 TL'dir; bu tutar her yıl güncellenir, güncel tutarı kontrol edin. Haddin altında kalan kazanç için yapılan tevkifat eğitmen açısından nihai vergi olur. Siz yine ödeme sırasında stopaj yapar ve gider pusulası düzenlersiniz.

Eğitmen şirketse fatura nasıl işlenir?

Eğitmen limited veya anonim şirket üzerinden çalışıyorsa size fatura keser. GVK 94'teki stopaj gerçek kişilere yapılan ödemelere yöneliktir; bu nedenle şirkete yapılan bu ödemede gelir vergisi stopajı yapılmaz. Faturadaki KDV, sizin indirim konusu yapabileceğiniz KDV olur.

Üç seçeneğin karşılaştırması

Konu Bordro (hizmet akdi) Serbest meslek makbuzu Şirket faturası
Belge Ücret bordrosu e-SMM e-Fatura / e-Arşiv
Gelir vergisi Ücret tevkifatı (tarife) %20 stopaj Stopaj yok
SGK 4/a, prim sizin yükümlülüğünüz Eğitmen kendi 4/b kaydını yürütür Eğitmen şirketinin konusu
Muhtasar bildirimi Var Var Yok
Uygun olduğu durum Düzenli, programa bağlı çalışma Bağımsız, kendi müşterisi olan eğitmen Kurumsal eğitim firması

Tablodaki oranlar mevcut mevzuata göredir; değişiklik olup olmadığını uygulamadan önce kontrol edin.

Kursun kendi faturasında KDV kaç?

Eğitmen ödemesi kadar kursun kendi satış faturası da önemlidir. 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı izniyle verilen kurs hizmetleri (II) sayılı listede yer alır ve %10 KDV oranına tabidir. Bu kapsamın dışında kalan eğitim, seminer ve danışmanlık hizmetleri genel orana (%20) tabi olur. Oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla değişebilir; güncel oranı kontrol edin.

Ayrıca 5580 sayılı Kanun, her ne ad altında olursa olsun eğitim-öğretim sunma amaçlı faaliyetleri Bakanlığın izin ve denetimine bağlar. İzinsiz kurs işletmenin idari para cezası brüt asgari ücretin 20 katıdır ve kapatma yaptırımı vardır. Asgari ücret her yıl değiştiği için güncel tutarı kontrol edin. Sektörün genel kurallarını kurs ve eğitim merkezleri sayfamızda topladık.

Eğitmenle yaptığınız sözleşmede nelere dikkat etmelisiniz?

Sözleşmenin adı tek başına belirleyici olmasa da, fiilî çalışmayı doğru yansıtan bir sözleşme olası bir incelemede durumunuzu açıklamanızı kolaylaştırır. Serbest meslek ilişkisinde sözleşmede eğitmenin kendi yöntemini belirlediği, başka kurumlara da hizmet verebildiği, ödemenin ders veya proje bazında yapıldığı ve e-SMM ile belgeleneceği açıkça yazılmalıdır. Bordrolu çalışmada ise çalışma süresi, ders saatleri, ücret ve deneme süresi gibi iş sözleşmesi unsurları yer alır.

5580 sayılı Kanun kapsamındaki kurumlarda yönetici, öğretmen ve diğer personel için valilikçe çalışma izni düzenlenir (md. 8). Kadrolu öğretmenlere kurumda ödenecek ek ders ücreti de resmî okullardaki ek ders tutarından az olamaz (md. 9). Bu nedenle MEB izinli bir kursta eğitmen statüsünü belirlerken vergi ve SGK kadar Bakanlık mevzuatını da hesaba katmanız gerekir.

Kayıtları nasıl saklamalısınız?

  • Her eğitmen için sözleşme, ders programı ve ödeme dekontlarını ayrı dosyada tutun.
  • Makbuzlu ödemelerde e-SMM numarası ile muhtasar bildirimini eşleştirin.
  • Arızi ödemelerde gider pusulasının bir nüshasını saklayın.

Ödeme şeklini nasıl belirlersiniz? Adım adım

  1. Eğitmenin çalışma şeklini yazın: ders programını kim belirliyor, ders nerede veriliyor, materyal kimin, eğitmen başka kurumlara da hizmet veriyor mu?
  2. Eğitmenin vergi durumunu öğrenin: serbest meslek mükellefi mi, şirket mi, hiç mükellefiyeti yok mu?
  3. Programa bağlı ve sürekli çalışma varsa bordroyu değerlendirin; işe giriş bildirgesini ders başlamadan verin.
  4. Bağımsız çalışma varsa yazılı hizmet sözleşmesi yapın; e-SMM'yi her tahsilatta alın.
  5. Makbuz ve gider pusulası ödemelerinde stopajı ödeme anında kesin ve muhtasarda bildirin.
  6. Kursunuzun MEB izin durumuna göre kendi faturalarınızdaki KDV oranını kontrol edin.

Sık yapılan hatalar

  • Yıllardır aynı programla ders veren eğitmeni makbuzla ödemek ve hizmet akdi unsurlarını gözden kaçırmak.
  • Makbuz karşılığı yapılan ödemede kesilen stopajı muhtasar beyannamede bildirmemek.
  • Eğitmen şirket faturası kestiği hâlde gelir vergisi stopajı uygulamak.
  • MEB izni olmayan kursta %10 KDV ile fatura kesmek.
  • Faaliyetin adını "atölye" veya "workshop" koyarak MEB izni gerekmediğini düşünmek.
  • Arızi ödemelerde gider pusulası düzenlemeyi unutmak.
Not: Her eğitmenin durumu farklıdır. Aynı kursta bir eğitmen bordrolu, diğeri makbuzlu olabilir. Önemli olan her ilişkinin fiilî çalışma şekline uygun belgelenmesidir.

BİMÜŞAVİR nasıl yardımcı olabilir?

Kursunuzdaki eğitmen ödemelerini birlikte gözden geçirip her biri için uygun belge ve stopaj düzenini belirleyebiliriz. Bordro, muhtasar ve SGK bildirimlerini de takip edebiliriz. Durumunuzu konuşmak isterseniz WhatsApp üzerinden yazabilir veya işveren SGK danışmanlığı sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.

Bu konu işletmeniz için geçerliyse birlikte değerlendirelim.

Kurs ve Eğitim Merkezleri Hizmetini İncele

Sık sorulan sorular

Kurs merkezi eğitmene serbest meslek makbuzu ile ödeme yapabilir mi?

Eğitmen bağımsız olarak, kendi adına serbest meslek faaliyeti yürütüyorsa evet. Ödeme sırasında %20 gelir vergisi stopajı yapılır ve muhtasarda bildirilir. Sürekli ve programa bağlı çalışmada hizmet akdi riski doğabilir; oranın güncelliğini kontrol edin.

Eğitmen şirket üzerinden fatura keserse stopaj yapılır mı?

Hayır. GVK 94 kapsamındaki gelir vergisi stopajı gerçek kişilere yapılan ödemelere yöneliktir. Şirkete yapılan ödemede gelir vergisi stopajı yapılmaz, faturadaki KDV indirilebilir.

Sürekli ders veren eğitmeni makbuzla ödemek risk midir?

Olabilir. Program, saat, yer ve materyal kurs tarafından belirleniyor ve çalışma süreklilik taşıyorsa ilişki hizmet akdi sayılabilir. Bu durumda ücret stopajı ve SGK primi açısından eksiklik çıkabilir.

Arızi seminer veren kişiye nasıl ödeme yapılır?

Mükellefiyeti olmayan kişiye arızi ödemede gider pusulası düzenlenir ve stopaj yapılır. 2026 için arızi serbest meslek kazancı istisna haddi GİB rehberinde 350.000 TL'dir; güncel tutarı kontrol edin.

MEB izinli kursun faturasında KDV oranı kaçtır?

5580 sayılı Kanun kapsamındaki kurs hizmetleri %10 KDV oranına tabidir. Kapsam dışı eğitim ve seminerlerde genel oran (%20) uygulanır. Oranlar değişebilir, güncel hâlini kontrol edin.

Bordrolu eğitmen için işe giriş bildirgesi ne zaman verilir?

Kural olarak eğitmen çalışmaya başlamadan önce verilir. Kısmi süreli çalışmada da bildirim yükümlülüğü vardır.

Aynı kursta farklı eğitmenler farklı şekilde ödenebilir mi?

Evet. Her eğitmenin çalışma şekli ve vergi durumu ayrı değerlendirilir. Biri bordrolu, biri makbuzlu, biri şirket faturasıyla çalışabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Vergi ve muhasebe uygulamaları işletmenin durumuna ve yürürlükteki mevzuata göre değişebilir.

Kadir Erdoğan, SMMMSerbest Muhasebeci Mali Müşavir · BİMÜŞAVİR

Bunu da okuyabilirsiniz

WhatsApp