Evet. Kumaşı işi veren firmanın getirdiği ve atölyenin dikim, kesim, ütü gibi işçilik yaptığı fason işlerde, müşteri KDV mükellefiyse fatura tevkifatlı kesilir. Güncel KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre fason tekstil ve konfeksiyon işlerinde tevkifat oranı 7/10'dur. Hizmetin KDV oranı ise %10'dur. Atölye KDV'nin 3/10'unu müşteriden tahsil eder, kalan 7/10'u müşteri kendi beyannamesiyle vergi dairesine öder.
Güngören, Bahçelievler ve çevresindeki atölyelerde en sık yapılan hata, her işi aynı kalıpla faturalamak. Oysa kumaşı kimin aldığı, müşterinin KDV mükellefi olup olmadığı ve fatura tutarı sonucu değiştirir. Aşağıdaki bilgiler genel çerçevedir; atölyenizin iş yapısına göre uygulama farklılaşabilir.
Fason iş ne demek, atölyenin yaptığı her iş fason sayılır mı?
Tebliğ fason imalatın şartını açıkça koyuyor: imal edilecek malla ilgili ana hammadde başta olmak üzere hammaddeleri işi yaptıran temin eder. Yani gömleğin kumaşı firmadan geliyor, siz kesip dikiyorsanız bu fason iştir.
Kumaşı siz alıp ürünü bitmiş hâlde satıyorsanız durum değişir. Bu durumda yapılan iş fason hizmet değil mal teslimi olarak değerlendirilir ve fason tevkifatı konuşulmaz. Aynı atölyenin bir müşteriye fason, diğerine kendi kumaşıyla ürün sattığı dönemler olabilir. Her işin ayrı değerlendirilmesi bu yüzden önemlidir.
Örnek hesap: 100.000 TL'lik fason faturası nasıl görünür?
Aşağıdaki tablo yalnızca hesabın mantığını göstermek için kullanılan bir örnektir. Oranları fatura öncesi güncel mevzuattan kontrol edin.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Fason işçilik bedeli (KDV hariç) | 100.000 TL |
| Hesaplanan KDV (%10) | 10.000 TL |
| Müşterinin tevkif ettiği KDV (7/10) | 7.000 TL |
| Atölyeye ödenen KDV (3/10) | 3.000 TL |
| Atölyenin toplam tahsilatı | 103.000 TL |
Atölye 3.000 TL'yi kendi KDV beyannamesinde beyan eder. Müşteri ise 7.000 TL'yi sorumlu sıfatıyla 2 No.lu KDV beyannamesiyle beyan edip öder. Atölyenin kumaş dışı girdilerindeki KDV yüksekse, tevkifat nedeniyle içeride KDV alacağı birikebilir. Bu noktaya aşağıda iade başlığında değiniyoruz.
Hangi işler tevkifat kapsamında?
Kapsam sadece dikimden ibaret değil. Tebliğ şu işleri açıkça sayıyor:
- Ütüleme, çözgü, haşıl, dikim, kesim, kapitone, tıraşlama, zımpara, şardon, yakma, ram, nakış ve benzeri işler
- Deriden mamul giyim eşyasına ilişkin fason işler
- Perde, halı, mobilya kumaşı ve örtüsü, havlu, oto koltuk kumaşı, çuval ve benzerleri ile bunların iplik veya kumaşına verilen fason hizmetler
- Fason çanta, kemer, cüzdan ve ayakkabı dikimi (tadil ve onarım hariç)
- Bu işlere aracılık hizmetleri
Terziler için de ayrı bir hüküm var: KDV mükellefi firmalara veya belirlenmiş alıcılara verilen dikim, tadil ve onarım hizmetleri tevkifat kapsamındadır.
Boya, baskı, yıkama ve preste durum farklı
Bu işlerde sonucu malzemenin kimden geldiği belirliyor:
- Boya, apre, baskı, kasarlama: Boya ve kimyevi maddeleri işi yaptıran verirse tevkifat uygulanır. Bu maddeleri işi yapan kendisi temin edip kullanırsa tevkifat yapılmaz.
- Yıkama ve kurutma: Yardımcı malzemeleri işi yaptıran verirse tevkifat uygulanır.
- Presleme: Yıkama ve kurutmanın bir parçası olarak aynı faturada yer alıyorsa tevkifata girer. Ayrı olarak yapılan presleme işinde tevkifat uygulanmaz.
- Kapitone: Elyaf, tül veya tela işi yaptırandan geliyorsa tevkifat uygulanır; atölye bunları kendisi temin ediyorsa uygulanmaz.
Ütü, nakış gibi işler boya veya baskı işinin tamamlayıcısı olarak aynı faturada gösteriliyorsa, tevkifat açısından boya ve baskı hizmeti gibi işlem görür. Bu yüzden faturada kalemlerin nasıl gösterildiği sadece şekil meselesi değildir.
İplik, düğme, fermuar faturaya ayrı yazılır mı?
Hayır. Fason işi yapanın kullandığı iplik, fermuar, düğme, tela, astar ve benzeri yardımcı malzemeler fason hizmet bedeline dahildir. Tebliğe göre bunların ayrı fatura edilmesi söz konusu değildir. Sık görülen 'işçilik tevkifatlı, malzeme tevkifatsız' şeklindeki ayrım bu nedenle sorun çıkarabilir.
Müşteri her zaman tevkifat yapar mı?
Hayır. İki şartı birlikte kontrol edin:
- Alıcının durumu: Tevkifatı KDV mükellefleri ve belirlenmiş alıcılar uygular. Son tüketiciye terzilik ya da tadil yapıyorsanız bu kural geçerli değildir.
- Fatura tutarı: İşlemin KDV dahil bedeli, ilgili yılın VUK 232 fatura düzenleme sınırını aşmıyorsa tevkifat yapılmaz. Sınır her yıl değişir, güncel tutarı fatura öncesi kontrol edin. Aynı iş faturalara bölünerek bu sınırın altına çekilemez.
İşi başka atölyeye verirseniz ne olur?
İstanbul'da fason zinciri yaygın: büyük firma işi bir atölyeye veriyor, o atölye kesimi ya da dikimi başka atölyeye yaptırıyor. Tebliğ bu durumu açıkça düzenliyor. Fason iş yapanın başkasına fason iş yaptırması, her iki aşamada tevkifat uygulanmasına engel değildir.
- Üst firma, size kestiğiniz fatura için 7/10 tevkifat yapar.
- Siz de alt atölyeden aldığınız fason hizmet için 7/10 tevkifat yapar, bunu 2 No.lu beyannameyle beyan edersiniz.
Kısmi fason da aynı kurala tabidir. Örneğin bir firma gömleğin kumaşını, kesimini ve dikimini ayrı firmalara fason yaptırıyorsa, her bir kısmi iş tevkifat kapsamına girer. Atölyelere iş bulup taraflar arasında yalnızca aracılık yapan kişi veya firmanın komisyonu da aynı oranla tevkifata tabidir.
Tevkifattan doğan KDV alacağı iade alınır mı?
Şartları sağlanırsa alınabilir. Vergi danışmanlığı sürecinde en çok vakit alan başlıklardan biri de budur, çünkü iade yalnızca atölyenin kendi kayıtlarına bağlı değildir:
- Atölye, tevkifat uygulanmayan KDV'yi 1 No.lu beyannameyle beyan etmiş olmalıdır.
- Alıcı, tevkifat yaptığı tutarı 2 No.lu beyannameyle beyan etmiş ve ödemiş olmalıdır.
- İade tutarı, tevkif edilen KDV'den fazla olamaz.
- Dilekçe ve internet vergi dairesi üzerinden gönderilen listeler gibi belgeler istenir. Talep mahsuben veya nakden olabilir; her birinin şartları ayrıdır.
Müşterinizin beyanını yapmaması ya da KDV'yi ödememesi iade sürecinizi geciktirebilir. Bu nedenle fason verdiğiniz firmaların ödeme disiplinini ve faturalarını düzenli takip etmek gerekir.
Atölye sahibinin diğer yükümlülükleri
Vergi usulü
1 Ocak 2026'dan itibaren büyükşehirlerde nüfusu 30.000'i geçen ilçelerde her türlü emtia imalatı basit usulden çıkarıldı. Bahçelievler, Güngören gibi ilçelerde üretim yapan şahıs atölyeleri gerçek usulde vergilendirilir. Yalnızca fason işçilik yapan atölyenin bu kapsamda nasıl değerlendirileceği faaliyet ve kayıtlarına göre netleştirilmelidir.
Personel ve SGK
Atölyede çalışan her kişi, işe başlamadan önce işe giriş bildirgesiyle SGK'ya bildirilmelidir. İlk kez işyeri bildirgesi verilen işyerlerinde, ilk ay içinde başlayanlar için bir ay süre tanınır. Sezonluk ya da yoğun dönemlerde gelen yardımcı işçiler de bu kuraldan muaf değildir. İmalat işyerlerine yönelik prim indirimi gibi teşviklerin şartları ve süresi değişebilir; güncel durumu bordro ve SGK işlemlerini yürüten mali müşavirinizle kontrol edin.
Fason ilişkisini belgelerle nasıl göstermelisiniz?
Bir işin fason olup olmadığı sorulduğunda ilk bakılan şey, hammaddenin kimden geldiğidir. Bu yüzden faturanın yanında işin akışını gösteren kayıtlar da önemlidir. Hiçbiri tek başına sonucu belirlemez, ama birlikte düzenli bir dosya oluşturur:
- Kumaş girişi: Firmadan gelen kumaşın metresi, cinsi ve tarihi. Sevk irsaliyesini saklayın.
- İş emri veya sipariş formu: Model, adet, yapılacak işlem (kesim, dikim, ütü) ve birim fiyat.
- Ürün çıkışı: Teslim edilen adet ve kalan kumaş. Fireyi ve iade edilen parçaları not edin.
- Fatura: Yapılan işi açık yazın. 'Muhtelif işçilik' gibi genel ifadeler sonradan soru doğurabilir.
- Tahsilat: Ödemeyi banka üzerinden izlemek, fatura ve tahsilatın eşleşmesini kolaylaştırır.
Atölye sahibinin kendi kumaşını kullandığı işlerle fason işleri aynı defter satırında karıştırmamak da önemlidir. Karışık kayıt, hem tevkifatlı hem tevkifatsız satışlarınızın ayrıştırılmasını zorlaştırır ve iade talebinde ek açıklama gerektirebilir.
Müşteri tevkifatsız ödemek ya da fatura istemek istemezse?
Atölyelerde sık duyulan iki talep var: 'Fatura kesme, elden öderim' ve 'tevkifatı yazma, KDV'nin tamamını öderim'. Her iki talep de size risk taşır. Fason hizmeti belgesiz bırakmak hem vergi usul cezası hem kazanç ve KDV farkı doğurabilir. Tevkifatın uygulanması gereken bir işlemde tevkifatsız fatura düzenlemek ise fatura düzeltmesi ve beyan farkı gibi sonuçlar getirebilir. Müşteriyle fiyatı konuşurken bu yüzden KDV dahil rakam yerine işçilik bedeli, KDV ve tevkifat tutarını ayrı ayrı netleştirmek işinizi kolaylaştırır.
Atölyelerde sık görülen fatura hataları
- KDV mükellefi firmaya tevkifatsız fatura kesmek veya genel oran %20 uygulamak
- Malzemeyi ayrı faturalayıp işçilikten ayırmaya çalışmak
- Alt atölyeden alınan fason hizmette tevkifatı unutmak
- Kumaşı kendisi aldığı hâlde fason faturası düzenlemek
- Tek işi faturalara bölerek sınırın altında tutmaya çalışmak
BİMÜŞAVİR bu konuda nasıl yardımcı olabilir?
BİMÜŞAVİR, konfeksiyon ve tekstil atölyelerinin fason faturalarını, 1 ve 2 No.lu KDV beyannamelerini ve iade dosyalarını düzenli şekilde takip etmesine destek olur. İş yapınızı anlatmak ve faturalarınıza birlikte bakmak için WhatsApp veya iletişim formu üzerinden bize ulaşabilirsiniz.


