Vergi

Esnaf Lokantası Büyükşehirde Gerçek Usule mi Geçti? 2026 Nüfus Kuralı

Büyükşehirlerde nüfusu 30.000'i geçen ilçelerde lokanta ve benzeri işletmeler 1 Ocak 2026'dan beri gerçek usulde. Nüfus ölçütünü, mahalleye dönüşen yerler için istisnayı, KDV ve yazar kasa sonuçlarını anlatıyoruz.

Büyükşehir belediyesi olan bir ildeyseniz ve ilçenizin nüfusu 30.000'i geçiyorsa, evet. 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na göre lokanta ve benzeri hizmet işletmelerini işletenler 1 Ocak 2026'dan itibaren gerçek usulde vergilendirilir. İşletmeniz küçük olsa, kira ve hasılatınız basit usul sınırlarının altında kalsa da sonuç değişmez. İlçe nüfusu 30.000'in altındaysa veya mahalleye dönüşen küçük bir yerdeyseniz basit usulde kalmanız mümkün olabilir. Nüfus verisi her yıl yeniden kontrol edildiği için durumunuzu güncel olarak teyit edin.

Kural kimleri kapsıyor?

Karar, büyükşehir illerinde nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçeler hariç olmak üzere şu faaliyetlerde bulunanları gerçek usule alır:

  • Her türlü emtia imalatı ile uğraşanlar.
  • Her türlü emtia alım satımı ile uğraşanlar (işyeri açmadan gezici veya pazar takibiyle perakende satış yapanlar hariç).
  • İnşaatla ilgili her türlü işlerle uğraşanlar.
  • Motorlu taşıtların bakım ve onarımı ile uğraşanlar.
  • Lokanta ve benzeri hizmet işletmelerini işletenler.
  • Eğlence ve istirahat yerlerini işletenler.
  • Şehir içi yolcu taşımacılığı yapanlar.

Karar "lokanta ve benzeri" ifadesini kullanıyor ve neyin "benzeri" sayılacağını tek tek saymıyor. Kebapçı, pideci, dürümcü veya kafeterya gibi işletmeniz varsa kendi faaliyetinizi vergi dairesiyle netleştirmeniz gerekir. Tahmin üzerine basit usulde devam etmek risklidir.

İlçemin nüfusu nasıl kontrol edilir?

Gelir Vergisi Sirküleri/100'e göre ölçü, bir önceki takvim yılının son günü itibarıyla TÜİK'in yayımladığı son verilerdir. 2026 için bu tespit 2024 yılı kesin verilerine göre yapılmıştır. Vergi daireleri tespiti her yılın Ocak ayında yapar. Bakılan şey il değil, işletmenin bulunduğu ilçedir.

Bulunduğunuz yer Lokanta için sonuç
Büyükşehir, ilçe nüfusu 30.000'in üzerinde Gerçek usul
Büyükşehir, ilçe nüfusu 30.000 veya altında Şartları taşıyorsanız basit usul devam edebilir
30.000'in üzerindeki ilçede, tüzel kişiliği kaldırılıp mahalleye dönüşen ve nüfusu 2.000'i geçmeyen eski belde veya köy Şartları taşıyorsanız basit usulde kalabilirsiniz
Büyükşehir dışındaki il Bu Karar uygulanmaz, genel şartlara bakılır

Mahalle istisnası 10679 sayılı Kararla eklendi. GİB, kapsama giren yerlerin listesini ayrıca yayımladı; adresinizin listede olup olmadığını güncel listeden kontrol edin.

Basit usulde kalsam bile hangi sınırlara bakılır?

Nüfus yönünden uygun bir yerdeyseniz genel basit usul şartları yine de aranır. Kendi işinde bilfiil çalışmak ve başka faaliyetten gerçek usule tabi olmamak bunların başında gelir. 2026 için yıllık kira sınırı büyükşehirde 99.000 TL'dir. Hasılat ve alım sınırları faaliyetin türüne göre 600.000 TL ile 1.900.000 TL arasında değişir. Tutarlar her yıl yeniden belirlenir; güncel tutarı kontrol edin. İşletmenizin hangi sınıra girdiğini bir mali müşavirle teyit etmeniz yerinde olur.

Gerçek usule geçince neler değişiyor?

Konu Basit usul Gerçek usul
Kazanç Tespit edilen kazanç gelir vergisinden istisna Yıllık beyanname, kazanca göre gelir vergisi
KDV Teslim ve hizmetler istisna Satışlar üzerinden KDV hesaplanır, alışların KDV'si şartlarla indirilir
Defter Basit usule özgü kayıt İşletme hesabı veya bilanço
Yazar kasa Zorunlu değil Son tüketiciye satışta yeni nesil ÖKC
Bağ-Kur 4/b 4/b

İşletme hesabından bilançoya geçme sınırları 2026 için yıllık alışlarda 2.500.000 TL, satışlarda 3.500.000 TL, iş hasılatında 1.200.000 TL'dir. İkisi birlikte yapılıyorsa iş hasılatının 5 katı ile satışların toplamı 2.500.000 TL olarak hesaplanır. Hadler değişir, güncel tutarı kontrol edin.

Lokantada KDV oranı kaç?

GİB'in güncel oran listesinde lokanta, kebapçı ve benzeri yerlerde verilen hizmetler (II) sayılı listededir ve bu liste için oran %10'dur. Alkollü içeceklere isabet eden kısım bu kapsam dışında tutulur. Oran Cumhurbaşkanı Kararıyla değişebilir, güncel oranı kontrol edin.

Yazar kasa ve POS'ta ne yapmalısınız?

Son tüketiciye satış yapan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ödeme kaydedici cihaz kullanmak zorundadır. GİB rehberine göre kartla tahsilat EFT-POS özellikli yeni nesil ÖKC'den veya ona bağlı masaüstü POS'tan yapılmalıdır. Masada tahsilat yapan restoran ve lokantalar bağımsız seyyar POS yerine EFT-POS özellikli cihaz kullanmalı, adisyon programı ve harici POS da ÖKC ile entegre olmalıdır. Sürelerle ilgili ayrıntıyı cihaz alımından önce kontrol edin.

Fatura düzeninde ne değişiyor?

Son tüketiciye satışta fiş yeterli olabilir, ancak 2026'da bedeli 12.000 TL'yi aşan satışta veya bedeli düşük olsa da müşteri isterse fatura vermek zorunludur. İşletme hesabında 2026 sonuna kadar vergiler dahil 3.000 TL'yi aşan faturalar e-Arşiv olarak düzenlenir, 1 Ocak 2027'den itibaren tutar farkı kalkar. Bilanço esasında ise tutara bakılmaz. Tutarları kontrol edin.

Şirkete yemek veren lokantada tevkifat var mı?

Toplu yemek ve organizasyon tarafında tevkifat kuralları ayrıdır. KDV tebliğine göre yemek servis ve organizasyon hizmetlerinde 5/10 tevkifat, belirlenmiş alıcılara (kamu idareleri, bankalar gibi) verilen hizmette uygulanır. Özel şirkete yemek verirken bu tevkifat aynı şekilde işlemez. Faturayı kesmeden önce müşterinin grubunu öğrenin.

Gerçek usulde ilk yılınız nasıl geçer?

En büyük fark, işlemlerin dönem dönem beyan edilmesidir. Satışlarınızın KDV'sini beyan eder, personel çalıştırıyorsanız ücret stopajını ve primleri bildirirsiniz. Yıl sonunda kazancınız için, izleyen yılın mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi verilir. Bu nedenle alışlarınızı yalnız hatırlamak yetmez: et, sebze, ekmek, kira ve enerji giderlerini belgeyle takip etmeniz gerekir. Belgesiz alış, kazancınızı olduğundan yüksek gösterebilir ve KDV indirimi yapılamaz. Mutfağınızın düzenini ilk aydan kurmak, yıl sonunda toplu belge aramaktan çok daha kolaydır.

Nüfus sonradan düşerse basit usule dönebilir miyim?

Otomatik olarak dönmezsiniz. Gerçek usuldeki mükellefin basit usule geçebilmesi için GVK 47'deki şartların tamamını taşıması ve arka arkaya iki hesap döneminde iş hacminin GVK 48 sınırlarının altında kalması gerekir. Sirkülere göre başvuru Ocak ayının 31. günü akşamına kadar yazılı yapılır. Şartları güncel olarak kontrol edin.

Adım adım: basit usuldeyim, ne yapmalıyım?

  1. İlçe nüfusunu kontrol edin. TÜİK verisine ve vergi dairenizin bildirimine bakın.
  2. Mahalle istisnasını kontrol edin. Eski belde veya köy statüsündeyseniz GİB listesini inceleyin.
  3. Dijital Vergi Dairesi kaydınıza bakın. Mükellefiyet türünüzün gerçek usule çevrilip çevrilmediğini görün.
  4. E-tebligat adresinizi açın. Sirküler, gerçek usule geçenlerin bu adresi edinmesini bekliyor; açmadıysanız gecikmeyin.
  5. Defter ve belge düzeninizi kurun. Geçmiş döneme ait alış belgelerini bir araya getirin. Muhasebe hizmetleri sayfamız süreci özetler.
  6. Yazar kasa ve POS'unuzu uyumlu hâle getirin. Cihaz ve banka anlaşmasını birlikte planlayın.
  7. Personel varsa bildirimleri gözden geçirin. Çalışanlar işe başlamadan önce SGK'ya bildirilir.

Sık yapılan hatalar

  • "Cirom düşük, basit usuldeyim" demek. Bu kuralda belirleyici olan ciro değil, faaliyet ve ilçe nüfusudur.
  • İl nüfusuna bakmak. Ölçü ilçe nüfusudur.
  • Vergi levhası eski diye gerçek usule geçmediğini sanmak. Geçiş durumunu Dijital Vergi Dairesi'nden kontrol edin.
  • Kasadan bağımsız POS ile tahsilat yapmak. GİB rehberi bunu kabul etmiyor.
  • Alış faturası toplamamak. Gerçek usulde gider ve indirim için belge gerekir.
  • Yemek platformu tahsilatlarını kasa kaydı dışında bırakmak. Hangi kanaldan gelirse gelsin hasılat kayda girmelidir.

BİMÜŞAVİR nasıl yardımcı olabilir?

Restoran ve kafeler için usul tespiti, defter, KDV beyanı ve bordro işlemlerinde destek veriyoruz. e-Belge adımları için e-Arşiv fatura sayfamıza bakabilirsiniz. Sonuç ilçenize ve faaliyetinize göre değişebileceği için durumunuzu kendi kayıtlarınızla değerlendirmek gerekir. Sorularınızı WhatsApp üzerinden veya iletişim sayfasından iletebilirsiniz.

Bu konu işletmeniz için geçerliyse birlikte değerlendirelim.

Restoran & Kafe Hizmetini İncele

Sık sorulan sorular

Büyükşehirdeki her lokanta gerçek usule mi geçti?

Hayır. Kural, nüfusu 30.000'i geçen ilçeler için geçerlidir. Nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçelerde ve kapsamdaki mahalleye dönüşmüş yerlerde şartları taşıyanlar basit usulde kalabilir.

Nüfus nasıl belirleniyor?

Önceki takvim yılının son günü itibarıyla TÜİK'in yayımladığı son verilere bakılır. 2026 için 2024 yılı kesin verileri esas alındı. Bakılan ilçe nüfusudur.

Kafe ve kebapçı da bu kapsamda mı?

Karar lokanta ve benzeri hizmet işletmeleri ifadesini kullanıyor. İşletmenizin kapsamda olup olmadığını vergi dairenizle netleştirin.

Mahalle istisnası kimler için geçerli?

Nüfusu 30.000'i geçen ilçede olup tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen ve nüfusu 2.000'i geçmeyen eski belde ve köylerdeki mükellefler, şartları taşırsa basit usulde kalabilir. Şehir içi yolcu taşımacılığı hariçtir.

Gerçek usule geçen lokanta KDV öder mi?

Evet. Basit usuldeki KDV istisnası biter. Lokanta hizmetleri güncel listede %10 oranındadır, alkollü içeceklere isabet eden kısım hariçtir. Oranı kontrol edin.

Yazar kasa zorunlu mu?

Son tüketiciye satış yapan tüccarlar yeni nesil ÖKC kullanır. Masada kartla tahsilat için EFT-POS özellikli cihaz gerekir, bağımsız seyyar POS kullanılamaz.

Basit usule geri dönebilir miyim?

GVK 47 şartlarını taşımanız ve arka arkaya iki dönem iş hacminizin GVK 48 sınırlarının altında kalması gerekir. Başvuru Ocak ayı sonuna kadar yazılı yapılır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Vergi ve muhasebe uygulamaları işletmenin durumuna ve yürürlükteki mevzuata göre değişebilir.

Kadir Erdoğan, SMMMSerbest Muhasebeci Mali Müşavir · BİMÜŞAVİR

Bunu da okuyabilirsiniz

WhatsApp