Kısa cevap: KDV tevkifatı, işlem bedeli üzerinden hesaplanan KDV'nin tamamının veya bir kısmının satıcı yerine alıcı tarafından, vergi sorumlusu sıfatıyla beyan edilip ödenmesidir. Tam tevkifatta KDV'nin tamamı, kısmi tevkifatta Bakanlıkça belirlenen oranı (2/10 ile 9/10 arasında) alıcı tarafından ödenir. Kısmi tevkifatta 2026 itibarıyla alt sınır KDV dahil 12.000 TL'dir (güncel had için GİB duyurusu). Tevkif edilen KDV, 2 No.lu KDV Beyannamesi ile izleyen ayın 25'ine kadar beyan edilir.
Tevkifat, KDV'nin en çok hata yapılan konularından biridir. Yapım işi, temizlik, işgücü temini gibi hizmetler, yük taşımacılığı, hurda alımı ya da yurt dışından alınan bir yazılım hizmeti gibi işlemlerde fatura, olağan KDV'li faturadan farklı düzenlenir. Alıcı olarak da satıcı olarak da hangi işlemde tevkifat uygulanacağını bilmek gerekir. Bu yazıda tevkifatın ne olduğunu, tam ve kısmi türlerini, işlem bazında oranları, 2026 alt sınırını, hesaplama örneğini ve beyan sürecini anlatıyoruz. Önce KDV'nin temelini hatırlamak isterseniz KDV nedir ve nasıl hesaplanır yazısına göz atabilirsiniz.
KDV tevkifatı nedir ve neden uygulanır?
KDV Kanunu'nun 9. maddesinin birinci fıkrası, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na, vergi alacağını güvence altına almak amacıyla vergi sorumluluğu getirme yetkisi verir. Tevkifat bu yetkiye dayanır. Normalde satıcı, faturada gösterdiği KDV'yi tahsil edip kendi beyannamesinde beyan eder. Tevkifatta ise KDV'nin bir kısmını veya tamamını alıcı beyan eder ve öder. Böylece verginin kaybolma riski azaltılır. Usul ve esaslar, KDV Genel Uygulama Tebliği'nin I/C-2.1 bölümünde düzenlenmiştir.
Tevkifat türleri ikiye ayrılır:
- Tam tevkifat: Hesaplanan KDV'nin tamamı alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilir.
- Kısmi tevkifat: KDV'nin belirlenen oranı (2/10 ile 9/10 arası) alıcı, kalanı satıcı tarafından beyan edilir.
Tam tevkifat uygulanan işlemler
Tam tevkifat kapsamı sınırlıdır ve dört ana başlıkta toplanır:
- İkametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayanlardan alınan hizmetler (yurt dışından hizmet ithali).
- Gelir Vergisi Kanunu'nun 18. maddesi kapsamındaki serbest meslek faaliyeti (telif) işlemleri.
- KDV mükellefi olmayanlardan yapılan, GVK 70 kapsamındaki kiralama işlemleri.
- KDV mükellefi olmayanların verdiği reklam hizmetleri.
Yurt dışından alınan hizmet, uygulamada en çok karşılaşılan örnektir. Yurt dışındaki bir firmadan yazılım, danışmanlık ya da reklam hizmeti alan işletme, hizmetten Türkiye'de yararlanıyorsa KDV'nin konusuna giren bu işlemde %20 KDV'yi 2 No.lu beyannameyle sorumlu sıfatıyla beyan edip öder. Ödediği tutarı, indirim hakkı varsa aynı ay verdiği 1 No.lu beyannamede indirim konusu yapar. Yurt dışına yönelik faturalandırmaya ilişkin ayrıntıları yurt dışına hizmet faturası nasıl kesilir yazımızda bulabilirsiniz.
Tebliğ'e göre tam tevkifatta alt sınır uygulanmaz. Yani tutar ne olursa olsun bu işlemlerde tevkifat yapılır. Ayrıca serbest meslek erbabından alınan her hizmette telif istisnasına özgü tam tevkifat uygulanamaz. Tam tevkifat yalnızca GVK 18 kapsamındaki ve yalnızca bu faaliyeti yürüten kişilerin işlemleri için geçerlidir.
Kısmi tevkifat: oranlar ve alıcılar
Kısmi tevkifatın kapsamı, hem işlemin türüne hem de alıcının niteliğine bağlıdır. Alıcılar iki gruba ayrılır: KDV mükellefleri (yalnızca sorumlu sıfatıyla KDV ödeyenler hariç) ve "belirlenmiş alıcılar". Belirlenmiş alıcılar arasında 5018 sayılı Kanuna ekli cetvellerdeki idare ve kurumlar, belediyeler, bankalar, sigorta şirketleri, sendikalar, vakıf üniversiteleri, mobil elektronik haberleşme işletmecileri, kamu iktisadi teşebbüsleri, payları BİST'te işlem gören şirketler, organize sanayi bölgeleri ile kalkınma ve yatırım ajansları yer alır. Bu liste tebliğ değişiklikleriyle genişletildiği için güncel metne bakılmalıdır.
Hizmetlerde tevkifat oranları
2026 itibarıyla GİB tablosunda yer alan başlıca hizmet oranları aşağıdadır (güncel oran için GİB tablosu). "Kim yapar?" sütunu, tevkifatı hangi alıcının uygulayacağını gösterir.
| Hizmet | Oran | Kim yapar? |
|---|---|---|
| Yapım işleri ve birlikte ifa edilen mühendislik, mimarlık, etüt ve proje hizmetleri | 4/10 | Belirlenmiş alıcılar |
| Etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetler | 9/10 | Tebliğ'deki kapsama göre |
| Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım | 7/10 | Tebliğ'deki kapsama göre |
| Yemek servis ve organizasyon hizmetleri | 5/10 | Tebliğ'deki kapsama göre |
| İşgücü temin hizmetleri | 9/10 | KDV mükellefleri |
| Yapı denetim hizmetleri | 9/10 | Tebliğ'deki kapsama göre |
| Fason tekstil, konfeksiyon, çanta ve ayakkabı dikim işleri ve aracılık | 7/10 | KDV mükellefleri |
| Temizlik, çevre ve bahçe bakım hizmetleri | 9/10 | KDV mükellefleri |
| Yük taşımacılığı | 2/10 | KDV mükellefleri |
| Servis taşımacılığı | 5/10 | Tebliğ'deki kapsama göre |
| Her türlü baskı ve basım hizmetleri | 7/10 | KDV mükellefleri |
| Ticari reklam hizmetleri | 3/10 | KDV mükellefleri |
| Diğer hizmetler (Tebliğ'de sayılmayan) | 5/10 | Belirlenmiş alıcılar ve KDV mükellefleri |
Bu tablo özet niteliğindedir. Bir işlemin hangi kategoriye girdiği, tevkifatı kimin yapacağı ve varsa istisnalar Tebliğ'in ilgili bölümlerinde belirtilir. Sınıflandırma şüpheliyse GİB tablosu ve Tebliğ metni esas alınmalıdır.
Teslimlerde tevkifat oranları
| Teslim | Oran |
|---|---|
| Külçe metal, bakır, çinko, alüminyum ve kurşun ürünleri, hurda ve atık | 7/10 |
| Metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt ve cam hurda ve atıklarından elde edilen hammadde | 9/10 |
| Pamuk, tiftik, yün, yapağı, ham post ve deri | 9/10 |
| Ağaç ve orman ürünleri, demir-çelik ürünleri | 5/10 |
| Diğer teslimler (belirlenmiş alıcılara yapılan bazı kamu teslimleri) | 2/10 |
Teslimlerde tevkifat, özellikle hurda, metal, demir-çelik ve hammadde ticaretiyle uğraşan işletmeleri ilgilendirir. Bu tür teslimlerde tevkifat, Tebliğ'deki kapsama göre KDV mükellefleri arasında da uygulanabilir. Yani alıcı ve satıcı büyük bir şirket olmasa bile işlem tevkifat kapsamına girebilir. Bu tür işlemlerde faturanın doğru tipte kesilmesi ve oranın doğru seçilmesi, ileride yapılacak bir incelemede önem taşır. Tevkifatlı faturalar e-Fatura ve e-Arşiv düzeninde "Tevkifat" fatura tipi ile ve GİB tevkifat kodları (6xx serisi) kullanılarak düzenlenir. Kodun yanlış seçilmesi, alıcının 2 No.lu beyannamedeki beyanıyla uyumsuzluk yaratabilir.
Kısmi tevkifatta alt sınır
Kısmi tevkifat, KDV dahil bedeli Vergi Usul Kanunu'nun 232. maddesindeki fatura düzenleme sınırını aşmayan işlemlere uygulanmaz. 2026 itibarıyla bu sınır 12.000 TL'dir (VUK 588 Sıra No.lu Tebliğ, RG 31.12.2025). 2025 için sınır 9.900 TL idi. Aynı işlemin parçalara bölünerek sınırın altına çekilmesi hâlinde tevkifat yine uygulanır. Sınır, tam tevkifatta ve belirlenmiş alıcıların kendi aralarındaki işlemlerde geçerli değildir. Sınır KDV dahil bedel üzerinden değerlendirilir.
Tevkifat nasıl hesaplanır ve beyan edilir?
Önemli nokta, tevkifat oranının fatura bedeline değil, hesaplanan KDV'ye uygulanmasıdır. Örnek olarak 10.000 TL (KDV hariç) tutarında bir temizlik hizmetini ele alalım. %20 KDV 2.000 TL'dir ve tevkifat oranı 9/10'dur.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Matrah | 10.000 TL |
| Hesaplanan KDV (%20) | 2.000 TL |
| Tevkif edilen KDV (9/10) | 1.800 TL |
| Satıcının tahsil ettiği KDV | 200 TL |
| Satıcının toplam tahsilatı | 10.200 TL |
Bu örnekte KDV dahil toplam bedel 12.000 TL olduğu için 2026 sınırı aşılmıştır ve tevkifat uygulanır. Alıcı 1.800 TL'yi 2 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan eder ve öder. Satıcı kalan 200 TL'yi kendi 1 No.lu beyannamesinde beyan eder.
Adım adım süreç
- İşlemin tam veya kısmi tevkifat kapsamında olup olmadığını belirleyin.
- Alıcının konumunu belirleyin: KDV mükellefi mi, belirlenmiş alıcı mı?
- Kısmi tevkifatta KDV dahil tutarın 12.000 TL sınırını aşıp aşmadığını kontrol edin.
- Faturada matrah, hesaplanan KDV, tevkifat oranı, tevkif edilen KDV ve tahsil edilecek KDV'yi ayrı ayrı gösterin. e-Fatura'da "Tevkifat" tipi ve ilgili GİB tevkifat kodu seçilir.
- Alıcı, tevkif ettiği KDV'yi işlemin gerçekleştiği dönemi izleyen ayın 25'ine kadar 2 No.lu beyannameyle beyan edip ödesin.
- Ödenen tutarı, indirim hakkı varsa aynı ayın 1 No.lu beyannamesinde indirim konusu yapın.
2 No.lu beyannamede indirim yapılmaz. 7491 sayılı Kanun ile 1 Ocak 2024'ten itibaren indirim için verginin ödenmiş olması şarttır. Yani tevkif edilen KDV ödenmeden 1 No.lu beyannamede indirilemez. Tevkifatlı işlemlerin muhasebe kayıtlarını doğru yürütmek için muhasebe hizmeti ve beyan süreçlerinde destek için vergi danışmanlığı sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Satıcı ve alıcı açısından sonuçlar
Satıcı, tevkifata tabi işlemde faturada hesaplanan KDV'nin tamamını, tevkif edilen kısmı ve tahsil edilecek KDV'yi ayrı ayrı gösterir. Kendisine kalan kısmı 1 No.lu beyannamede beyan eder. Tevkifat nedeniyle indirim yoluyla gideremediği KDV'yi, Tebliğ'in I/C-2.1.5 bölümündeki usulle iade alabilir. İade sürecinde tutara ve işlem türüne göre ek belge veya teminat gerekebilir.
Alıcı açısından risk daha yüksektir. Tevkifat yapılmaması veya eksik yapılması hâlinde vergi ve cezaların muhatabı alıcıdır. Satıcının, tevkif edilmesi gereken KDV'yi beyan edip ödemiş olması alıcı adına tarhiyat yapılmasını önleyebilir. Ancak vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi durumu Tebliğ'in ilgili bölümüne göre ayrıca değerlendirilir. Tevkifat yapılmadığı sonradan fark edilirse alıcı 2 No.lu beyannameyi pişmanlıkla verebilir.
Dikkat edilmesi gerekenler
Uygulamada tekrar eden hatalar şunlardır:
- Oranı bedele uygulamak: Tevkifat oranı, toplam bedele değil hesaplanan KDV'ye uygulanır.
- Sınırı KDV hariç tutardan değerlendirmek: 12.000 TL sınırı KDV dahil bedel üzerindendir.
- Faturayı bölmek: Bir işi birden fazla faturaya bölerek sınırın altına çekmek sonucu değiştirmez. Tebliğ bu durumda tevkifatın yine uygulanmasını öngörür.
- Alıcı türünü karıştırmak: Yalnızca belirlenmiş alıcıların yapacağı tevkifatı (yapım işleri gibi) tüm KDV mükelleflerine uygulamayın. Tersine, tüm KDV mükelleflerinin yapması gereken tevkifatı (işgücü temini, temizlik gibi) atlamayın.
- Yanlış beyan tarihi: 2 No.lu beyannameyi 28'inde değil, izleyen ayın 25'inde verin ve aynı gün ödeyin.
- Ödemeden indirmek: 2 No.lu beyannameyle beyan edilen KDV'yi ödemeden 1 No.lu beyannamede indirmeyin.
- Yurt dışı hizmeti atlamak: Yurt dışından alınan yazılım, danışmanlık veya reklam hizmeti için tam tevkifat KDV'sini beyan etmeyi unutmayın.
- Eski oranlar: Oranlar KDV Genel Uygulama Tebliği değişiklikleriyle güncellenir. Eski oranlarla fatura düzenlemeyin.
Küçük işletmeler de tevkifat yapmak zorunda olabilir. Gerçek usulde KDV mükellefiyseniz, Tebliğ'de "KDV mükellefleri" tarafından yapılacağı belirtilen işlemlerde sınırı aşan alımlarınızda tevkifat uygulamanız gerekir. Yalnızca belirlenmiş alıcıların yapacağı tevkifatlar sizi kapsamaz. Elektronik belge tarafında tevkifatlı faturaların nasıl düzenlendiğini e-Fatura nedir yazımızda genel hatlarıyla görebilirsiniz.
Sonuç
KDV tevkifatı, vergi güvenliği amacıyla KDV'nin bir kısmının veya tamamının alıcı tarafından beyan edilip ödenmesidir. Tam tevkifat yurt dışı hizmetler, telif ve bazı kiralama ile reklam işlemlerinde, kısmi tevkifat ise Tebliğ'de sayılan hizmet ve teslimlerde uygulanır. 2026 itibarıyla kısmi tevkifatta 12.000 TL alt sınırı vardır ve tevkif edilen KDV izleyen ayın 25'ine kadar 2 No.lu beyannameyle beyan edilir.
Oranlar, kapsam ve belirlenmiş alıcı listesi Tebliğ değişiklikleriyle güncellenebildiği için işlem yapmadan önce GİB'in güncel tevkifat tablosunu kontrol etmenizi öneririz. BİMÜŞAVİR olarak tevkifatlı işlemlerinizi ve beyan sürecinizi birlikte gözden geçirebiliriz.
Resmî kaynaklar
- 3065 sayılı KDV Kanunu md. 9 (vergi sorumluluğu), mevzuat.gov.tr
- KDV Genel Uygulama Tebliği I/C-2.1 (Tevkifat), mevzuat.gov.tr
- KDV Genel Uygulama Tebliği, GİB güncel PDF (2026)
- GİB KDV'de Kısmi Tevkifat Uygulanan Hizmetler ve Tevkifat Oranları
- GİB Beyanname Verme ve Ödeme Süreleri
- VUK Genel Tebliği (Sıra No: 588), 2026 fatura düzenleme sınırı (üçüncü taraf yayın, Resmî Gazete metniyle teyit edin)
- TÜRMOB, Katma Değer Vergisinde Tam ve Kısmi Tevkifat Uygulaması rehberi